نقالی

سالهای طاعونی-9

hekayat — Sat, 20 Dec 2008 00:53:27 GMT

فردا صبح زود از خواب بلند شدم. هوا مثل همیشه بود. دلگیر كننده و اخمو. بیشتر به چشمهانی می مانست كه ساعتها گریسته باشند. نم دار و تَر. لباس پوشیدم، فنجان قهوه ای درست كردم و چند تكه نان را به دندان گرفتم و راه افتادم به طرف بیرمنگام.

دلم شور می زد. نگران بودم. هیچ اطلاعی نداشتم و همین نگران ترم می كرد.

می توانستم از جاده معمولی بروم ولی برای این كه سریع تر برسم ، زدم به اتوبان. اتوبانی كه از لندن به بیرمنگام می رود، ماری را می ماند بسیار طولانی والان كه دارم رانندگی می كنم تا نزدیكی های بیرمنگام، خیلی شلوغ نبود. در دو طرف اتوبان، همه جا سبز بود. تو گوئی كه از زمین هم بخار بلند می شد. مزارع هم زیاد بود پر از گاو و گوسفند كه بی خیال می چریدند. آن چنان بی خیال كه گوئی هرگز كسی گاوی یا گوسفندی را به مسلخ نبرده است. هر وقت كه رمه ها را در این مزارع می بینم، دلم بیشتراز همیشه به حال تنهائی خودم می سوزد. مسلخی در انتظارم نیست ولی می دانم كه تنها هستم. و این فكر تنهائی و بی كسی، بسی بیشتر از آنچه كه كسی كه دراین وضعیت نیست، بداند، آزاردهنده است. تو این فكر وخیال ها، به یاد عزت و مهین می افتم.

عزت وقتی مهین و بچه ها را می فرستاد به انگلیس، به من خبر نداد. یكی از دوستانش كه در لندن زندگی می كند، ترتیب كارها را داده بود. حالا چه می تواند پیش آمده باشدكه مرا به بیرمنگام احضار كرده است، آنهم با آن حالت پریشان. دیدم فكر و خیال كردن فایده ای ندارد. بهتر است سرم را به رانندگی گرم كنم تا برسم و قضیه روشن شود.

در حول و حوش بیرمنگام، جائی هست كه به آن « تقاطع اسپاگتی» می گویند كه همیشه راه بندان است. هیچ وقت نشمردم ولی حداقل 6-5 لایه جاده پیچ درپیچ روی همدیگر سوارند. از آسمان اگر كسی به این تقاطع نگاه بكند، به راستی منظره ای ترسناك است [ من یك عكس هوائی این تقاطع را دیده ام]. به نظر می آید كه ممكن است ماشین ها بیافتند روی یكدیگر. كمی معطل شدم ولی ازاین تقاطع گذشته، خودم را همانطور كه قول داده بودم، نزدیكی های ظهر رساندم به منزل عزت و مهین. عزت سر خیابان در حالیكه چشم هایش پف كرده بود و پك های محكمی به سیگار می زد، منتظر من بود. سلام وعلیكی كردیم ور فتیم داخل منزل. هنوز هیچی نشده، عزت گفت:

- داریوش، به دادم برس. بیچاره شدم.

- بابا جان، چی شده كه این همه آه و ناله می كنی.

- والله دروغ چرا، با این همه بدبختی و بیچارگی، تازه دیروز فهمیدم كه محسن تصمیم گرفته ترك تحصیل كنه وبه همین خاطر، فرم تقاضا را به مدرسه اش نداده، یه ماه دیگه، مدارس شروع می شه و این نره خر، تو هیچ مدرسه ای اسمش رو ننوشته كه بره و دورة پیش دانشگاهی بخونه. می گه می خواد بری توی رستوران مك دونالد كار بكنه و حتی رفته و با مدیرش هم صحبت كرده و قرار شده از اول سپتامبر كه همه بچه ها می رن سر درس و مشق، این آقا بره اونجا ظرفشوری.... اگه می خواست ظرفشوری بكنه كه خوب می تونس، تو ایرون همین كارروبكنه. لازم نبود، پوندهزار تومنی خرج بكنه، بیاد این جا. همون ایرون می موند و می رفت چلوكبابی استقلال كه پائین تر از خونه خود ماست، گارسون می شد.

- عزت جان، اولا این جا درصد بالائی از بچه ها در همین موقعیت سنی، درس رو ول می كنن و می رن دنبال كار و اما، حرف حسابش چیه كه اون نمی خواد درس بخونه.

- می گه، این همه آدم درس خوندن، كجارو گرفتن كه من بخونم. من اگه قراره با لیسانس دانشگاه برم، ظرفشوری، خوب بی لیسانس می رم. دستم به دامنت، داریوش، یه جوری راضی ش بكن بره مدرسه.

- الان كجاست ؟

مهین گفت:

- صبح خیلی زود رفت بیرون و گفت تا ظهر بر می گرده. یواش یواش باید پیداش بشه.

مهین هم خیلی مضطرب بود ولی به اندازه عزت بروز نمی داد. كمی كه نشستم برایم روشن شد كه این دوتا هم سر همین موضوع، حسابی زده بودن تو كاسه كوزه همدیگر. عزت مهین را سرزنش می كرد كه چرا زودتر به او خبر نداد ومهین می گفت، بابا جان، تا یك هفته قبل از اینكه از ایران بیائی، من خودم خبر نداشتم كه محسن تصمیم گرفته ترك تحصیل بكنه. پادرمیانی كردم و گفتم:

- فعلا بگومگو نكنید تا محسن بیاد، ببینیم كه حرف حسابش چیه.

برای این كه بحث را تمام بكنم از مهین خواهش كردم كه یك تكه نان و پنیر برایم بیاورد چون از گرسنگی، زخم معده ام اذیتم می كرد و باید یك چیزی می خوردم.

ساعت یك ربع به یك بعدازظهر بود كه محسن وارد شد. خیلی با محبت و علاقه با من دست داد و از دیدن من ابراز خوشحالی كرد. وبه سرعت رفت بالا و چپید توی اطاق خودش. قرار شد اول نهار بخوریم كه نهار مطبوعی هم خوردیم. مهین طاس كباب درست كرده بود با برنج كه خیلی خوشمزه بود ولی تو این وضعیتی كه بودیم، به من خیلی نچسبید. نهار خوردن در فضائی انباشته از دل نگرانی و بیم و امید خیلی مطبوع نیست . هر وقت تو این وضعیت چیزی خوردم، بعدش، غذا را ترش كردم و پدرم در آمد .امید وارم امروز این طوری نشود. سرنهار خیلی كم حرف زدیم. بلافاصله پس از تمام شدن غذا، مجددا محسن به سرعت رفت بالا، تو اطاق خودش. با این كه عزت با ایماء و اشاره از من خواست به دنبالش بروم بالا، ولی من بلافاصله به دنبالش نرفتم. یك ربع بعد، از عزت و مهین خواهش كردم كه پائین بمانند و به دنبال من به اطاق محسن نیایند و خودم رفتم بالا.

پشت در اطاقش چند لحظه ای مكث كردم. تو این فكر بودم كه اگر به من بگوید، آقا، این مسائل به تو چه، به او چه جواب بدهم؟ اصلا صحبت را از كجا شروع بكنم.؟ در حالیكه هم چنان توی این فكر و خیال ها بودم، با انگشت چند ضربه ای زدم به در اطاق.

صدای محسن را شنیدم كه گفت.

- Who is it?[1]

- محسن جان، منم داریوش، اجازه می دی بیام تو.

به نظرم رسید كمی دست پاچه شد، چون بلافاصله و به سرعت در اطاق را باز كرده و مرا به درون اطاق دعوت كرد. فكر كردم بهترین شیوة كار این است كه با مقدمه بافی خسته اش نكنم و خیلی صریح و رك صحبت را بكشانم به قضیه ترك تحصیل. گفتم:

- محسن جان: می دونی برای چی اومدم بیرمنگام ؟

- نه، لابد اومدین به ما سر بزنین.

- نه، راست و بی شیله پیله، بابات از من خواست بیام این جا و ببینم تو واسه چی تصمیم گرفتی ترك تحصیل بكنی؟

- یعنی چی، خودش نمی تونس همین سئوال رو از من بكنه كه شمارو فرستاده؟ تازه براشون، تا حالا چندین دفعه توضیح دادم ولی نمی خوان قبول كنن حالا واسه چی مزاحم شما شدن، نمی دونم. .

- خوب، حالا برای من بگو كه واسه چی می خواهی دیگه مدرسه نری؟

- ببینین، اونها می خوان من واسه خاطر اونها دكتر و مهندس بشم و من هم می خوام واسه خودم زندگی بكنم.

- قضیه نباید به این سادگی باشه، راستشو به من بگو، اون چیه كه باعث شده تو از یك طرف، با این تلخی داری حرف می زنی ولی در عین حال، نمی خوای به من چیزی بگی.

- چیز خاصی نیس. وضع كاری تو این مملكت خیلی خرابه. قبل از تعطیلات معلم جامعه شناسی ما می گفت كه تو نمی دونم كدوم شهر، سه تا پستچی می خواسن استخدام كنن، 18 تا لیسانسیه برای این سه تا پست ا پلای[2] كردن. خوب اگه قراره برای این جور كارها هم دست این همه زیاد باشه، واسه چی برم دو سال دورة پیش دانشگاهی بخونم، بعد هم سه سال دانشگاه كه بعد، چی؟ 5 سال بعدش با كلی قرض برم پستچی بشم! از چند تا ازدوستام پرسیدم، بورس و كمك مالی كه دیگه نیس . اگر به من چیزی بدن كه گمان نمی كنم، اونم وام دانشجوئیه. تازه شنیدم تو سالهای اخیر، شماره بچه هائی كه وسط كار به خاطر بی پولی و بدهی درسو ول می كنن، سال به سال بیشتر می شه. خوب، این پنج سال به جای این همه بدبختی، می رم كار می كنم هم دستم توی جیب خودمه وهم لازم نیست این قدر منت مامان مهین رو بكشم و هم این كه، تا اونموقع 5 سال سابقه كاری هم دارم.

- ولی محسن جان، یادت باشه كه حتی برای این سه تا شغل كه گفتی هم با بودن این لیسانسیه ها، آدمی مث تو رو استخدام نمی كنن، یعنی، می خوام اینو بگم كه در هر حال یك مدرك دانشگاهی داشتن بهتر از نداشتنه. تازه، شما 17 ماه پیش از ایرون اومدین اینجا برای این كه تو و گلناز و مصطفی درس بخونین. بابات بیچاره كه تو ایرون داره جون می كنه و مادرتون هم دست و تنها و غریب، این جا، انصاف نیس كه تو این جوری دست و بالشون رو بزاری تو پوست گردو. از اون گذشته، اگه وضع كاری خرابه، پس تو چه جوری می خوای كار بگیری؟

- اتفاقا رفتم و برای اول سپتامبر كار گرفتم.

خودم را زدم به كوچة علی چپ و با این كه می دانستم، چون عزت به من گفته بود، پرسیدم:

- به سلامتی ولی كجا؟

- تو مركز شهر، یك رستوران مكدونالد خیلی بزرگ و شلوغ هس. با مدیرش صحبت كردم و قرار شده كه از اول سپتامبر كارمو اونجا شروع بكنم.

- كارت چی هس؟ می تونم بپرسم كه چه قدر حقوق به تو می دن؟

- می دونین كه این رستوران ظرفشوری نداره و همش از بشقات های كاغذی یك بار مصرف استفاده می كنن. من قراره تو آشپرخانه و گاهی هم پشت دخل كار بكنم و قرار شده كه ساعتی یك پوند و 98 پنس هم به من بدن. پول زیادی نیس ولی برای شروع بد نیس. بسته به این كه خوب كار بكنی یا نه، به آدم ستاره می دن و واسه هر ستاره هم ساعتی ده پنس حقوق آدم بیشتر می شه.

- ولی این برنامه شما چی می شه؟

- والله اونش دیگه به من مربوط نیس. ما كه نمی خواستیم از ایرون بیائیم بیرون، ما رو آوردن این جا دربدر كردن، حالا هم دو قورت و نیم طلبكارن.

- محسن جان، این چه حرفیه كه می زنی، یعنی چی شما رو آوردن این جا دربدر كردن؟ این همه آدم مث شما از ایرون و خیلی جاهای دیگه اومدن و تو این كشور زندگی می كنن، این ها همه دربدر شدن!

- والله راسشو بخواین، آره. همین خودشما، شما دربدر نیستین؟ من تو این هفته از بابام راجع به شما پرسیدم. آخه اینم شد زندگی كه شما تو یه شهر كار می كنین و خانم و بچه هاتون تو یه شهر دیگه زندگی می كنن! كیف این جور زندگی كردن به چیه ؟ ببین، داریوش خان، آدم آخه این بدبختی هاشو به كی بگه كه بفهمه. از اون روزی كه بابا اومده، دائم به من و گلناز قر می زنه كه شما انگلیسی شدین. مملكتون یادتون رف. این چه زبونیه كه شما حرف می زنین؟ و از این عیب و ابرادها. از اون طرف، تو مدرسه به من و اون قر می زنن كه چرا ما انگلیسی نیستیم و یا به اندازه خودشون انگلیسی نیستیم. نه زبونشونو هنوز خوب بلدیم و نه مثلا می دونیم فرق عید پاك و كریسمس چیه و نه شام و نهارمون هم كُرنیش پای[3] می خوریم. باور كنین، من هنوز هیچی نشده، دارم حسابی قاطی می كنم. اگه سعی كنم انگلیسی بشم، البته نمی دونم میشه یا نه، كارو بارم با بابا و مامان بهم می خوره و اگه انگلیسی نشم، وسط انگلیس با بچه های انگلیسی چیكار بكنم؟ تازه این وسط، خودم كجائی ام ؟

مانده بودم به محسن چه جواب بدهم؟ از سوئی راست می گفت واز سوی دیگر، اگر به او می گفتم كه راست می گوید، در انجام ماموریتی كه به من محول شده بود، موفق نشده بودم. افكار زیادی به سرعت از ذهنم گذشتند. خودم را كمی جمع و جور كردم و گفتم:

- محسن، آخر كی گفته كه تو حتما باید انگلیسی بشی تا بتونی توی این مملكت زندگی بكنی؟ می تونی ایرونی، هندی، آلمانی باشی و همان جور باقی بمونی ولی زندگی راحتی هم داشته باشی. توفكر می كنی، یه فرانسوی كه میاد این جا، مشغله ذهنی اش اینه كه می تونه نگلیسی بشه یانه ؟ چرا باید برای تو، این نكته به این صورت مسئله بشه؟ تازه این چه ربطی داره به ترك تحصیل؟ هیچ فكر كردی كه تو این كارت اگر هفته ای 50 ساعت هم كار بكنی، پس از كسر مالیات و بیمه و هزار تا كوفت و زهرمار دیگه، چیزی تو دستت باقی نمی مونه. این داستان ستاره و این جور چیزا رو راسی راسی بزار تو كوزه آبشون بخور. برای این كه بین كارگرا یه رقابت قلابی دُرُس بكنن و از كارگرا مث خر كار بكشن، این جور برنامه ها را پیش می كشن. تو اگه 5 تا ستاره هم بگیری، كه نمی دونم باید براشون چی كار بكنی، حقوقت می شه ساعتی دو پوند ونیم. اگه تا اون موقع مثلا سیگار بكشی، با حقوق یك ساعتت نمی تونی یه بسته سیگار بخری. تازه تا اونموقع با برنامه ای كه دولت داره، قیمت سیگار می شه پول خون آدم. یعنی می خوام بهت بگم كه من هم مث بابات منطق این كارتو نمی فهمم.

حالا نوبت محسن بود كه برود تو فكر. چند لحظه ای به سكوت گذشت تا بالاخره، محسن گفت:

- ببینین ما اصلا اومدنمون به این مملكت اشتباه بود. اون بابای بیچاره ما تو ایرون در بدر شده، داره جون می كنه تا برای ما پوند هزارتومنی بفرسته. ما هم كه چپ می ریم، راست می ریم، واسه قیمت پوند سركوفت می خوریم. كفش می خواهی بخری، قیمت پوندو به رخت می كشن. بلوز می خواهی بخری،اولین حرفی كه مامان می زنه، اینه كه محسن، می دونی كه با پوندی هزارتومن، این پیرهن چقد می شه؟ خوب ما چیكار بكنیم ؟ مگه از اول نمی دونستن كه پوند این قیمته، تازه، وقتی آدم می آد و می خواد این جا زندگی بكنه، این جا همه چی به پونده. بعضی وقتا مامان میگه، صبر كنین به بابات می گم براتون از ایرون بفرسته. آخه این جوری كه نمیشه زندگی كرد. بعضی وقتا، اونچه كه بابا می فرسته به دستمون نمی رسه. بعضی وقتا، آنقده دیر می رسه كه اصلا دیگه لازم نیس. مامان بیچاره هم كه راسی راسی پدراول و آخرش داره در می آد. هنوز انگلیسی كه خوب بلد نیست. جائی رو هم كه بلد نیس. در این شهر به این بزرگی هم كه كسی رو نداریم. نه جائی می ریم و نه كسی خونه ما می آد. از تنهائی من خیلی وقتا بدون اینكه كسی بفهمه، تو اطاقم می زنم زیر گریه. چیزی رو كه نمی دونم اینه كه این همه بدبختی رو واسه چی تحمل می كنیم؟ آخه آدم مگه چند دفه زنده س. فرض كنید من دكتر شدم، مهندس شدم، خوب كه چی؟ بعدش، چی؟

- محسن جان، همة حرفات درس، ولی الان كه جای این حرفا نیس. مگه تو ایرون كسی مشكل و بدبختی نداره. مگه اونجا گرونی نیس . منكه تو ایرون نبودم، ولی اون صفا یادت رفت كه باید واسه همه چی بری تا قیام قیامت صف واسی. از اینا گذشته، اونجا هم خودت بهتر می دونی كه آدم خیلی وقتا اصلا نمی تونه خودش باشه. مناسبات فامیلی خیلی خوبه، ولی قبول كن كه خیلی وقتا هم حسابی دست و پا گیره. تو همش باید بند بازی بكنی كه این فامیل و اون فامیل ازت نرنجن. خیلی جاها دوس نداری بری، ولی مجبوری بری. خیلی كارا رو دوس نداری بكنی، ولی مجبوری بكنی. به عوض خیلی كارها رو دوس داری بكنی، نمی تونی بكنی. از همه این ها گذشته، تو با ترك تحصیل كردن خودت كدام مشكل رو حل می كنی. غیر از اینه كه اینم قوزی می شه رویه قوزهای دیگه. راس و حسینی به من جواب بده، با این كار می تونی به این چیزهائی كه گفتی، جواب بدی؟ اگر جوابت مثبته، بگو، بذار منم بفهمم چه جوری، واگه جوابت منفیه، كه كارت نمی تونه دُرُس باشه.

- جالبه كه این داستانها به شما هم كه الان این همه ساله ایرون نیستین رسیده. برای آدمائی مث بابا ومامان من كه صف نبود. ما تو ایرون هر چه كه می خواستیم می رفتیم بازار آزاد، قیمتش یه كم بالاتر بود ولی همه چی بود. صف و اون داستانهاكه دُرُس هم هس، واسه كارمنداس. واسه اونهائیه كه درآمد ثابت دارن و نمی تونن قیمت بازار آزاد رو واسه اون چیزائی كه می خوان بدن. راس و حسینی خونواده هائی مث ما، جزو این دسته نبودیم. گذشته از اینا، شما می گین الان وقت این حرفا نیس، اگه الان وقت این حرفا نیس، پس كی هس؟ وقتی همه مون تموم شدیم، دور هم بشینیم و راجع به این مسائل حرف بزنیم! من اصلا دوس ندارم با شما جر وبجث بكنم، ولی شما هم مث بابام جر وبحث می كنین. یعنی، یا به حرف آدم گوش نمی دین و اگه هم می دین، مث اینكه براتون مهم نیس، آدم چه می گه. بهتون گفتم، من نمی خواهم با كلی قرض برم تو بازار كار. شما خودتون تو دانشگاه درس می دین، شاگردهاتون از زندگی شون راضی اند؟

- مث هر چیز دیگه، بعضی ها آره، بعضی ها هم نه. همه جا همین جوریه. راجع به قرض كه می گی، اینو می دونی تا یه كار نگیری و سطح درآمدت به یه مقدار معلومی نرسه كه نمی آن از تو بازپرداخت بدهی اتو بخوان. چرا هنوز هیچی نشده، این همه منفی بافی می كنی.؟ واسه بابا و مامانت هم شده، حداقل دورة A له وله بخوون، بعد از مدرسه بیا بیرون. تا اونموقع هم خدا بزرگه.

خیلی قاطع و مصمم گفت:

- شما یه جوری حرف می زنین كه انگار بدهی رو به آدم می بخشن. لابد هی نزول می كشن روش، نه. من تصمیم خودمو گرفتم و می خوام برم كار بكنم. از یه جائی باید شروع بكنم. مسلما این جای اولیه ایده آل آدم نیس، خوب نباشه. ما چی زندگیمون ایده آله كه این یكی باشه.

دیدم فایده ای ندارد. به جائی نمی رسیم. با خیلی از حرفهایش موافق بودم و از آن گذشته او هم ظاهرا خیلی جدی فكر كرده و تصمیمش را گرفته بود كه ترك تحصیل بكند. از او خداحافظی كرده، آمدم پائین. عزت و مهین، تقریبا پای پله منتظر من بودند و وقتی حالت بر افروخته مرا دیدند، نتیجه پادرمیانی كردن مرا هم فهمیدند. قبل از آنكه من گزارش كار بدهم، عزت رو كرد به مهین و گفت:

- خوب، حالا چه خاكی به سرمون بریزیم؟ آخه من تو ایرون جواب دوست و آشنا رو چی بدم؟ بگم، چی؟ محسن رفت، توی رستوران داره ظرفشوری می كنه! مهین كه اونهم به همان حالت منقلب بود، به اعتراض گفت:

- عزت جان، تو همیشه همه چی رو قاطی می كنی و كار از اونی كه هس، معمولا خرابتر می شه. توی مكدونالد بی صاحب كه كسی ظرف نمی شوره. تو اینو می گی، اونهم لج می كنه.

عزت كه معلوم بود اصلا حال و حوصله بگومگو نداره، گفت:

- خوب فكر می كنی، گارسونی خیلی با ظرفشوری فرق می كنه ؟ واقعیت اینه كه خودمو به آب و آتش زدم كه شمارو بفرستم این جا و خودم موندم و تو گرما و سرمای تهرون جون كندم، حالا، هنوز دو سال نشده، آقا فیلش یاد هندوستون كرده و برای من، دُم در آورده.

مجبور شدم، مداخله بكنم و گفتم:

- عزت، محسن الان در سن و سال بدیه، باید خیلی باهاش مدارا بكنی. اگه خیلی روش فشار بیاری، ممكنه خدای نكرده زبونم لال، كاری بكنه كه حسرتش به دلت می مونه تا قیامت. اگه این جوری باش حرف بزنی، كار خرابتر می شه. سعی كن، با اون به زبان خودش حرف بزنی شاید به اونچه كه می خوای، برسی.

عزت گفت:

- من كه چشمم آب نمی خوره، من بچه هام رو خوب می شناسم. این بی غیرت از تصمیمی كه گرفت معمولا برنمی گرده. یادم هس، خیلی كوچك بود، برای تعطیلات رفته بودیم، ییلاق. یه روز كه از دستش خیلی عصبانی شدم، سرش داد زدم كه جات تو خونه نیس، جات تو طویله س. این بی غیرت هم، یه راس راهشو كشید و رفت تو طویلة باغبونی كه خونه اش نزدیك خونه ما بود. غروب شد، مهین گلناز و فرستاد كه بره دنبال برادرش، رفت و برگش وگفت، چون بابا گفته برو تو طویله، منم اومدم این جا. اگه حرف گوش نكنیم كه بده، اگرهم گوش بكنیم كه باید برای شما توضیح بدیم. بابا گفته برو تو طویله، و من هم اومدم. نیم ساعت بعد، خود مهین رفت، هر كاری كرد، این فسقلی نیومدكه نیومد. دیگه هوای حسابی تاریك شده بود. خیلی نگران شده بودم ولی به روی خودم نمی آوردم ولی مهین داش دیوونه می شد. آخر سر، به من گفت، بابا جان، خدا اموات تورو رحمت بكنه، برویه نوك پاواین بچه رو از طویله ییار بالا. دردسرت ندم، مجبور شدم برم دم طویله و عملا از او خواهش بكنم كه برگرده خونه خودش. الان هم كه نگاش می كنم، همون آدمه، فقط قدش بلندتر شده، والی، همونیه كه اون وقتا بود.

گفتم:

- ولی الان وضع خیلی حساسه. هر كار می كنی سعی كن بیگدار به آب نزنی. عزت كه پك های محكمی به سیگارش می زد، گفت:

- ولی داریوش جون، ترابه خدا یه كاری بكن.

مونده بودم كه جوابشو چی بدم. از دس من چه كاری بر می آمد؟

به عزت و مهین گفتم كه من خیال داشتم عصر برگردم لندن ولی با این حساب ناچارم خودم رو دعوت بكنم كه شب هم بمانم. هم این كه یه كم بیشتر روی این مسائل فكر بكنیم و هم این كه شاید یك بار دیگر بتوانم با محسن بنشینم به حرف زدن كه ببینم به كجا می رسیم. هردو همزمان گفتند، قدمت روی چشم. محبت می كنی. و عزت گفت:

- واقعا از روت شرمنده ام كه برای تو هم دردسر دُرُس كردیم.

حالا نوبت من بود كه تعارف تكه پاره كنم. گفتم.

- بابا این حرفا چیه، فامیلی گفتن، آشنائی گفتن. اگه این موقع ها به داد همدیگر نرسیم پس كی برسیم.

از عزت اجازه خواستم كه به لندن تلفن كنم و به نازی بگویم كه شب بر نمی گردم. این كار را كردم. نازی خیلی نگران شده بود كه خاطر جمعش كردم و گفتم نگران نباشد، روز بعد كه به لندن برگشتم همة جریان را برایش خواهم گفت. پس از تلفن به لندن، به عزت گفتم كه اگر كار خاصی ندارد، بدنیست برویم كمی هوا خوری در همان حول وحوالی خانه شان و در ضمن می توانیم كمی صحبت بكنیم. قبل از این كه با عزت بزنیم بیرون، مهین با مهربانی از من پرسید:

-داریوش خان، ترا به خدا اگه غذای خاصی دوس دارین، بگین امشب براتون دُرُس كنم.

تشكر كردم و گفتم:

- باز كه به من گفتین خان، ولی، نه، قربون دستون، من فقط غذای چرب و چیل وسرخ كرده نمی خورم

و با عزت از خانه آمدیم بیرون.

با خیابان ها آشنا نبودیم. خانه ای كه عزت و خانواده اش در آن زندگی می كردند در حومه شهر بود و به همین خاطر، خیابان ها خیلی شلوغ نبود. اگرچه قرار بود تابستان بوده باشد ولی هوای تابستانی نبود، یعنی با یك پیراهن نازك كه به تن داشتم، هوا حسابی سردبود. چند قدمی نرفته بودیم كه عزت گفت:

- داریوش جان، یه دقه وایسا برم از خونه برات یه بالاپوش بیارم، سرما می خوری وخجالتش واسه من می مونه.

منتظر جواب من نشد، به حالت دو رفت و از خانه با یك ژاكت دست بافت برگشت كه به تن كردم و راه افتادیم.

چند لحظه ای به سكوت گذشت. انگار من منتظر بودم او شروع كند به حرف زدن و گوئی كه او هم به همین نحو، منتظر بود كه من شروع كنم.

دستی به مو های جو گندمی اش كشید و گفت.

- داریوش، مث این كه تو بد مخمصه ای گیر كردم. از اون سنگ هاست كه یه دیوونه ای كه من باشم انداخته توی چاه، حالا صد تا عاقل كه پیدابكنی نمی تونن این سنگ صاحب مرده رو از چاه در بیارن.

- عزت چیزی رو كه من نمی فهمم اینه كه تو چرا این مسئله رو این قدر بزرگ می كنی؟ خرج و مخارج به كنار، اگه پس از یه مدتی دست زن و بچه ات رو بگیری و بری ایرون، چی می شه؟ چرا این قدر این رو بزرگ می كنی؟

- اصلا حرفشو نزن. دیگه تا آخر عمر نمی تونم سرم رو میون سر وهمسر بلن كنم.

- آخه، چرا ؟

- هر كسی كه زن وبچه هاشو فرستاده خارج، بچه ها درس خوندن و برای خودشون یه كاره ای شدن. مگه من چیم كمه كه یا دست خالی، یه من اومدم صدمن برگردم ایرون و یا این كه پسرم بره تو رستوران گارسون بشه.

- عزت تو چرا در نظر نمی گیری كه مردم ممكنه راست نگن. تازه برای خودشون آدمی شدن كه فقط به مدرك دانشگاهی گرفتن نیس. الان خود من، هر مدركی كه فكرشو بكنی گرفتم. به اصطلاح تو یه دانشگاه خیلی خوب « استاد» هم هستم ولی كی گفته كه من برای خودم كسی شده ام! باورت نمیشه هشتم گروی نهمه. تا سال 2015 باید قسط خونه بدم. یكی دوماه هم اگه مریض بشم و نرم سر كار و نتونم این قسط ماهونه رو بدم، دست من وزن و بچه هام رو می گیرن و از خونه میاندازن بیرون. اگه خودم مث بچه آدم برم و كلید خونه رو بدم به بانك طلبكار كه دیگه واقعا بدبخت می شم، یعنی شهرداری محل هم بعدش به من خونه نمی ده. بانك باید منو از خونه بیاندازه بیرون، تا شهرداری منو بزاره تو یه مهمانخونه موقت، تا سر فرصت جائی پیدا بشه و برم اونجا.

باور كن خیلی ها دروغ می گن . من چند سال پیش كه واسه فوت پدرم می اومدم ایرون، تو فرودگاه لندن با یه آقای مسن ایرونی آشنا شدم. اول فكر كردم مریض احواله، چون یك ساك كوچیكو نمی تونس با خودش حمل بكنه و نفس نفس می زد. دو قدم به دوقدم وامی ایستاد تا خستگی در بكنه. رفتم جلو، و گفتم، اجازه بدین ساكتون براتون بیارم. خیلی تشكر كرد و ساكش داد به من. بعد كه ما ایرونی ها را می شناسی. از كار وبارم پرسید ووقتی گفتم كه تو یه دانشگاه درس می دم، گفت، اون شیری كه از سینه مادرت خوردی، حلالت باشه كه دل پدر و مادرتو نشكوندی. و همین كه چشمش افتاد به پیراهن سیاهی كه به تن داشتم، با كنحكاوی پرسید، این وقت سال چه وقت ایرون رفتنه، مگه تو دانشگاه الان كار نداری، راسی، چرا سیاه پوشیدی؟ گفتم، چرا، كار دارم. ولی به من خبر دادن كه پدرم فوت شده، دارم میرم تو مراسم شب هفتش شركت بكنم. تسلیتی گفت و ادامه داد، ای آقا، خوش به حال بابات كه یه پسری مث تو داره كه آبرو و حیثیتش رو نبرده، اومده این جا درس بخونه ، درس خونده، من، آقا سه تا پسرم رو فرستادم این جابرای درس خوندن. همون خدا بهتر می دونه چه كشیدم تا براشون پول بفرستم. چند سال اول كارنامة ارزی داشتن، كمی راحت تر بود، بعد كه كارنامة ارزی شون تمدید نشد مجبور شدم از بازار سیاه ارز بخرم. همه زندگی ام رو فروختم كه برای این بی غیرت ها پول بفرستم تا درس بخونن و زندگی خودشون رو اداره كنن. تو نامه هائی كه می نوشتن, یكی متخصص كامپیوتر شده بود، یكی هم متخصص امور مالی و اون یكی دیگه هم یه چیز دیگه. ما هم كه از جائی خبر نداشتیم. ده روز پیش محبت كردن برام بلیط فرستادن كه بیام اینجا. ای كاش، همانروز سكته می كردم و پام به این جا نمی رسید. دو تا از پسرام تو لندن زندگی می كنن. یكی تو یه پیتزا فروشی آشپزی می كنه و برادركوچكترش هم زیر دستش، پیتزا می بره خونه مردم. ازش پرسیدم پسر، چی كاره ای؟ می گه پیتزا دلی ور می كنم؟ كوفتت بگیره، من تورو با این همه بدبختی فرستادم اینجا كه پیتزا دلی ور بكنی خونه مردم. مگه همین كاررو تو ایرون نمی تونستی بكنی؟ پسر وسطی ام تو شهر لیورپول یك كبابی وا كرده. هر چه كرد دیگه به لیورپول نرفتم. قرار بود دو ماه بمونم، ولی نمی تونم. ده روزه دارم برمی گردم به ایرون. كلی دلداریش دادم ولی فایده نداشت. پیرمرد یه دریا غم وغصه بود. خوب، عزت تو اگه یه سال پیش بااین بیچاره صحبت می كردی، بهت یه چیزای دیگه ای می گفت كه واقعیت نبود. از همة این ها گذشته، چرا تو فكر می كنی كه دنبال كار آزاد رفتن بده، خوب محسن نمی خواد درس بخونه و مث من حقوق بگیر بشه، اشكالش كجاس؟

- گفتم، من از سرشكستگیش واهمه دارم. حرف برگشتنو نزن.

- عزت جان تو كه نمی تونی با خودت و سرنوشت زن و بچه هات این جوری بازی بكنی. یعنی چی، حرف برگشتنو نزن. اگه بهترین كاری كه تو و مهین می تونین بكنین این باشه كه برگردین ایرون، بازم تو میگه حرف برگشتنو نزن.

- همه درد اینه كه برگشتن بهترین كار نیس. مهین هیچی، من گلنازو الان چی جوری ببرم ایرون. 17 ماهه كه این جا زندگی كرده، این كه دیگه تو ایرون بند نمی شه.

- به به ، پس تو با این حساب می گفتی كه بچه هات درس بخونن و برگردن، اگه گلناز الان نخواهد برگرده ایرون، 5 سال دیگه بر می گرده ؟ حالا اینا به كنار، تو بالاخره با محسن می خواهی چكار بكنی؟ این محسنی كه من باش صحبت كردم، به این آسونی ها دست بردار نیست. سفت و سخت تصمیمشو گرفته كه بره دنبال كار و من راسش فكر می كنم تو باید بطور كلی یه جور دیگه ای با اون رفتار بكنی. یعنی، نه این كه تشویقش بكنی كه حتما این كاررو بكنه، ولی بش بگی، خوب پسر جان، من با این كارت موافق نیستم ولی، حالا كه تو می خواهی این كار رو بكنی، من نه می تونم ونه می خوام جلوتو بگیرم. هركاری كه ازدستم بربیاید، می كنم تا تو در این كاری كه می خواهی بكنی موفق بشی. فقط بهم قول بده كه جدی دنبال كار باشی. این طور نشه كه امروز یه چیزی، فردا یه چیزه دیگه.

- نه برادر، اینی كه تو می گی راسی راسی لا دسم نیس. یعنی نمی تونم اون طوری باش تا كنم كه انگار نه انگار اتفاقی افتاده، من اگه به زور هم باشه، مجبورش می كنم كه درسشو ول نكنه.

- خودت می دونی. ولی اگه من جای تو بودم این كاررو نمی كردم. یكی از دوستام این كار رو كرد، یعنی خواس پسرش رو به یه كاری مجبور كنه، پسر نازنینش خودشو كشت. 6 ماه بعد هم پدره سكته كرد و رفت. مادره چی شد، نمی دونم. فقط یادت باشه، كه بچه های این دوره و زمونه وضعشون مث وضع بچگی من و تو نیس. ما تا سالهای آخر دبیرستان هم، اگه بابامون می گفت، از خونه بیرون نرو، بیرون نمی رفتیم. ولی اگه بخوای همین كاررو این جا بكنی، و بچه ات به پلیس شكایت بكنه، میان تو رو می برن سین -جیم و پدر اول و آخرتو هم در میارن. خلاصه خودت می دونی، ولی خیلی باید حواستو جمع بكنی.

قبل از اینكه صحبتمان را ادامه بدهیم، عزت گفت كه بهتر است برگردیم منزل، ببینیم با محسن چكار می توانیم بكنیم؟

راه رفته را كمی سریع تر برگشتیم و اگرچه صحبت مان ادامه پیداكرد ولی به جائی نرسید. یعنی من حرفهای خودم رو می زدم و عزت هم دیدگاه های خودشو داشت. نزدیكی ها منزل كه رسیدیم، باران شروع كرد به باریدن و عزت گفت، مرده شور این هوارو ببره، قراره تابستون باشه. و من هم به طعنه گفتم، هنوز كجاش رو دیدی، این تازه سرشبِ اصفهونه و وارد خانه شدیم.

[1] كيه؟

[2] To apply: در اين جا يعني تقاضا كار كردن.

[3] يك غذاي انگليسي

سالهای طاعونی-8

hekayat — Thu, 04 Dec 2008 23:07:29 GMT

5 -

هر چه داد و بیدا د می كنم، كسی به داد من نمی رسد. توی یك سالن بزرگ روی یك صندلی چرخدارنشسته ام با بیست، سی تا پیرزن و پیر مرد هم سن وسال خودم. چند تائی روی صندلی خوابیده اند و خرناسه می كشند. پس از مدتی، خانمی كه مسئول من وسه تا از ساكنان دیگر این خانه است، سر می رسد و با قیافه ای عبوس، می گوید: این دفعه دیگه چی می خوائی؟ فكر نمی كنی كه من غیر از تو، چند تای دیگه هم دارم. یه نفرم. و شب وروز منم هم، از 24 ساعت بیشتر نیست. خجل شدم. با شرمساری گفتم:

- جین، می بخشی كه این قدر مزاحمت می شوم ولی باید به توالت بروم.

كمك می كندتا از روی صندلی چرخدار بر خیزم . زیر بالم را می گیرد. پاهایم می لرزند ولی به كمك او می روم توالت. و مدتی بعد، باز با كمك او بر می گردم و سر جای خودم می نشینم. حساب سال و ماه از دستم در رفته است. فقط می دانم كه ماه ژوئن بعدی كه بیاید، 7 سال است كه نازی ام از دستم رفت. اول سكته مغزی كرد و نصف تنش لمس شد. به كمك عصا ولی می توانست راه برود. البته نه مثل سابق، و از این بایت، خیلی پكر بود وحق هم داشت. مدتی بودكه بهروز و مرسده هم رفته بودند سر و كار و زندگی شان. هیچ كدامشان در انگلیس زندگی نمی كردند. بهروز رفته بود كانادا و مرسده هم تو شهری توی ویتنام طبابت می كرد . من مانده بودم و نازی. چند سالی بود كه بازنشسته شده بودم و خانه نشین. بیكاری به كنار، حقوق ماهانه ام یك مرتبه كمتر از نصف شد و زندگی مان به سختی می گذشت. من كه رویم نمی شد از بچه ها كمك بخواهم و تازه معلوم نبود، اگر هم رو می انداختم، بچه های این دور و زمانه، آیا نم پس می دادند یا نه ؟ یكی دوتا از دوستان قدیمی من فوت شده بودند. مانده بودیم تنها و بی كس و كار. و بعد، یك روز، 7-6 سال پیش، كه از سر كار برگشته بودم - كار كه چه عرض كنم. بعد از بازنشستگی از كار تدریس، هفته ای چند روز می رفتم در یكی از فروشگاهای خیریه، فروشندگی می كردم كه حوصله ام زیاد سر نرود - دیدم حول وحوش خانه مان شلوغ است و یك ماشین پلیس، درست بیرون در حیاط خانه ما پارك كرده است. به محض رسیدن، مامور پلیس جلو آمد و گفت:

- آقای عبدی!

گفتم:

- بفرمائید.

- اجازه میدین با شما صحبت كنم ، با شما كار دارم.

تعجب كردم ولی راهنمائی اش كردم به اطاق نشیمن كه مثل همیشه، مرتب و تمیز بود. از مامور پلیس خواهش كردم كه بنشیند و تعارف كردم كه آیا می توانم برایش چای یا قهوه درست كنم كه تشكر كرد. بدون مقدمه گفت:

- اقای عبدی، برای شما خبر بدی دارم. بعدازظهر، همسایه شما به ما تلفن زد. به ما گفت كه صبح زود، خانم شما را درحیاط منزلتان دیده كه به كمك عصای زیر بغل، در حیاط راه می رفته است. بعد، حدود 2 بعدازظهر، برای انجام كاری خواسته با خانم شما ملاقات بكند، هر چه كه زنگ زد، كسی در را باز نكرد. بعد تلفن زد، تلفن شما تا ساعت 3.5 بعدازظهر، بوق اشغال می زد. از اداره تلفن سئوال كرد به او گفتند كه گوشی بد گذاشته شده است . همسایه شما، با این كه در تمام مدت در آشپزخانه منزلش كار می كرده و از آنجا، صدای باز و بسته شدن در حیاط خانة شمارا می شنود، ولی صدای باز و بسته شدن در حیاط را نشنیده بود. این بود كه با نگرانی و دلهره به ما تلفن زد. وقتی ما به ایشان گفتیم كه ممكن است اشتباه بكند، بهتر است تا شب صبر كند و اگر از خانم شما خبری نشد، با ما دو باره تماس بگیرد. همسایه شما، خانم وود، با دلهره گفت كه چون خانم شما گرفتار افسردگی روحی بوده، بعلاوه كم اتفاق افتاده كه از منزل به تنهائی بیرون بروند، ایشان نگرانند كه نكند، بلائی به سر خودشان آورده باشند. ما سعی كردیم با شما تماس بگیریم، شمارة تلفن محل كار شما را نداشتیم. درِ منزل را به هر زحمتی بود، باز كردیم. اول از هر چیز، گوشی تلفن، روی تلفن نبود. وقتی به اطاق خواب طبقه بالا رفتیم، با جسد نیمه جان خانم شما روبرو شدیم كه با مصرف مقدار زیادی داروی مسكن، سعی كرده بود به زندگی خودش پایان بدهد. بلافاصله خانم شمارا به بیمارستان منتقل كردیم، ولی متاسفانه، معالجات موثر واقع نشد و ایشان یكربع پس از رسیدن به بیمارستان فوت كردند. روی میر توالتی كه كنار تخت خواب شماست، یك پاكت بود كه نام شما روی آن نوشته شده، و بعد، پاكتی را به دستم داد.

سرم گیج رفت. نمی خواستم باور كنم ولی، متاسفانه واقعیت داشت. از مامور پلیس پرسیدم كه حالامن چكار باید بكنم!

مغزم كار نمی كرد. كسی هم در دور و بر نبود.

بهروز كه با یك دختر كانادائی ازدواج كرد و آن موقع در تورنتو زندگی می كرد. مرسده كه در شهركی در ویتنام طبیب بود و ظاهرا زندگی آرامی داشت. سالی یك بار، آنهم وقت كریسمس به ما تلفن می زدند و چند كلمه ای حرف می زدیم. بهروز كه همیشه حسابگری می كند و همیشه انگار عجله دارد. مرسده هم، كمی درآمد اطباء را بهانه كرده، با یكی دو تا جمله مكالمه را قطع می كند. من و نازی هم كه دیگر امكان مالی نداریم تا خودمان به آنها هر وقت دلمان می خواهد تلفن بزنیم. نتیجه این كه با بچه ها هم ارتباط زیادی نداریم. تو این فكرهابودم كه پلیس گفت: نمی خواهید به فامیلان و بستگان خودتان خبر بدهید؟

- نه.

- یعنی چی؟ چرا نه؟

- برای این كه من در این كشور فامیلی ندارم. به چند تا از دوستان تلفن خواهم زد. ولی آیا لازم نیست به بیمارستان بیایم؟

- اتفاقا، چرا، چون لازم است كه كسی جسد را شناسائی بكند.

با پلیس به بیمارستان رفتم . دلم می خواست زمین دهان باز می كرد و مرا می بلعید. مرگ نازی یك طرف، بی كس شدن و یتیم شدن خودم ، فكرم را خراب كرده بود. به بیمارستان رفتم، مرا به طبقه زیرزمین بردند و جسدنازی را نشانم دادند. حالم بهم خورد ولی خودش بود. می دانستم كه خیلی افسرده بود، ولی فكر نمی كردم افسردگی اش به این حد بوده باشد كه به زندگی خودش خاتمه بدهد. صورتش مثل همیشه قشنگ، ولی كمی رنگ پریده بود. نازی را همان جا گذاشتم تا مراحل قانونی كار طی بشود و خودم به منزل برگشتم. به چند تا از دوستان و آشنایان تلفن زدم و جریان را گفتم. قرار شد كه چند تائی به دیدن من بیایند تا برای تدفین برنامه ریزی كنیم. فكر كردم ، باید به بهروز و مرسده هم خبر بدهم. اول به بهروز تلفن زدم. خانمش گفت كه برای دو هفته رفته مكزیك ماموریت. دیدم فایده ندارد به خانمش بگویم، چیزی نگفتم فقط خواهش كردم كه از او بخواهد كه در اولین فرصتی كه می تواند به من تلفن بزند با او كار واجبی دارم. به ساعت نگاه كردم، به وقت ویتنام ساعت ده شب بود. شمارة تلفن مرسده را گرفتم. خودش جواب داد. گفتم:

مرسده جان...

با صدای مرسده از خواب بیدار شدم.

- بابا: مگه قول نداده بودی امشب مارا شام ببری بیرون؟

به چشمهایم دست كشیدم و گفتم:

- آره عزیزم، قربون تو هم می رم . برو به برادر و مادرت بگو حاضر بشن، من الان میام پائین.

سالهای طاعونی-7

hekayat — Fri, 15 Aug 2008 02:55:06 GMT

یك هفته ای از عزت و مهین بی خبر بودم. مدتی بود كه عزت، مهین و بچه ها رو ندیده بود و حق داشت كه كمی با خانواده اش خلوت كند. منم كه تعطیلات تابستان رو می گذروندم، تمام مدت تو لندن بودم و به كانتربوری نمی رفتم. تمام وقتم با بهروز پسر بزرگم كه الان 17 ساله است و مرسده دختر كوچك هشت ساله ام می گذشت. چون در طول سال، هفته ای چند روز در لندن نیستم، ته دلم احساس می كنم كه به بچه ها چیزی كه خودم هم نمی دانم، چی، مدیونم. از آن گذشته، با وضعیتی كه ما داریم، آدم باید برای بچه هایش هم پدر باشه و هم عمو و هم دائی و هم پدربزرگ. از یك طرف، كار بسیار شاقیه و خیلی حوصله و توان می خواد و از طرف دیگر، به راحتی عملی نیست. تا آدم در این وضعیت قرار نگیره، ابعاد این مشكل را به واقع نمی فهمه. تو این فكر و خیال ها بودم كه نازی از طبقه بالا صدایم زد. بچه ها تو اطاق نشیمن داشتند تلویزیون تماشا می كردند و من از پله ها رفتم بالا. تقریبا به حالت درگوشی، نازی چیزهائی گفت كه اصلا نفهمیدم ولی روشن بود كه از مسئله ای بسیار نگران است. وقتی خواستم كمی بلندتر حرف بزند، بدون اینكه چیزی بگوید با انگشت اشاره كرد به طبقه پائین، كه نمی خواهد بچه ها بشنوند كه گفتم:

-پس الان حرف نزن تا یه وقت مناسب. یا بیا با هم برویم كمی راه برویم و صحبت كنیم و یا این كه صبر كن، آخر شب كه بچه ها خوابیدند، حرف می زنیم. معلوم بود كه از این قرار راضی نیست ولی چیزی نگفت.

از پله ها داشتم سلانه سلانه پائین می رفتم كه تلفن شروع كرد به زنگ زدن. گوشی را برداشتم، عزت بود. صدایش به روشنی می لرزید قبل از سلام و احوال پرسی، گفت:

- داریوش به دادم برس، بدبخت شدم، بیچاره شدم...

- عزت، چی شده، چرا این قدر عصبی هستی، با مهین حرفت شده...

- نه بابا ، مهین بیچاره كه كاری به كار من نداره. امان از دست محسن.

- محسن مگه چی كار كرده، بلائی سرش اومده، چی شده!

- ای كاش بلائی سرش اومده بود، اون جوری راحت تر بودم.... می دونم كه خودت تو لندن هزار ویك بدبختی داری. خودت یه جا، زن و بچه هات یه جای دیگه و انصاف نیس كه منم قوزی بشم روی قوزهای دیگه ات. ولی داریوش جون، دستم به دامنت، خواهش می كنم یه سری بیا بیرمنگام، این جوری پشت تلفن نمی تونم حرف بزنم. غیر از تو هم كسی رو تو این خراب شده ندارم. دارم خفه می شم، دق می كنم. كاش دستم میشكس و مهین و بچه ها رو نمی فرستادم این طرفا.. قربون دست و بالت برم، حتما یه سری بیا این جا..

- باشه، چشم. من امشب به بچه ها قول دادم اونها رو شام ببرم بیرون، فردا صبح زود راه می افتم و می آم بیرمنگام. نزدیكای ظهر می رسم اونجا ولی این قدر سخت نگیر، تا من برسم.

- باشه، خیلی خیلی ازت ممنونم. چشم، اگه بتونم سخت نگیرم، سخت نمی گیرم .

و گوشی رو گذاشت.

نازی كه كنجكاوی اش تحریك شده بود، و دید كه كاملا مضطرب و پریشانم، گفت:

- چه شده داریوش، انشاالله كه خیره.

- والله نمی دونم . عزت بود از بیرمنگام زنگ زد و خواست برم بیرمنگام. خیلی حالش گرفته بود. مث این كه با محسن زدند به تیپ همدیگر.

- بچه های این سن و سال همه شون یك انبار مصیبت اند. مگه ما خودمون از دست بهروز كم می كشیم.

- زن، تو هم این وسط داری نرخ تعیین می كنی. ولی مسئله به نظرم كمی جدی تره. من تو اوج عصبانیتم دلم نمی خواد یه مو از سر بهروز كم بشه، ولی این بیچاره تازه یه هفته س از ایرون اومده، وقتی ازش می پرسم كه چه شده، مگه بلائی سر محسن اومده، میگه ، ایكاش بلا اومده بود. آدمی هم نیس كه زن و بچه هاش رو دوس نداشته باشه. چی هست، نمی دونم. فردا معلوم می شه.

- ترا به خدا وقتی رفتی بیرمنگام سعی كن عصبانی نشی، چون خودت بهتری می دونی دكترت گفته با این قلب خراب، عصبانی شدن برات مث سممه.

- خیالت جمع باشه، مواظب خودم هستم. ولی دروغ چرا، خیلی نگرانم كرده..

دنباله صحبت را نگرفتیم. من رفتم تو اطاق نشیمن . در همان لحظه مرسده داشت برای برادرش ادای عصبانی شدن مرا در می آورد. نتوانستم خنده ام را كنترل كنم، گفتم : آخه نمك نشناس، من كی، كجا، این جوری كردم؟ مرسده به طرفم اومد و درحالی كه خودشو یه كمی هم برام لوس می كرد، گفت:

- You know, I love you very much Dad[1].

- آره می دونم. ولی صددفعه مگه نگفتم تو این خونه كسی انگلیسی حرف نمی زنه.

مرسده كه كمی ترسیده بود، خودش رو جمع و جور كرد و رفت گوشة اطاق و در حالی كه سرش رو انداخته بود، پائین، گفت:

- ببخشید. دیگه انگلیسی حرف نمی زنم.

روی كاناپه نشستم. فكرم به حد آزار دهنده ای مغشوش بود. از یك طرف، به زندگی خودم نگاه می كردم. بچه های خودم كه همه چیز زندگی من اند ولی نمی توانم آن طور كه دلم می خواهد، برایشان پدری كنم . چون از دست این زندگی بی ثبات خودم در این خراب شده، حسابی پكرم و خیلی وقتها بدون این كه دست خودم باشد، عصبانی می شوم و سر بچه ها داد می كشم. از طرف دیگر، فكر می كنم كه مرگ و مُردن كه دروغ نیست. امسال نباشد، سال دیگر، 5 سال دیگر ... دهسال دیگر. بعد از مرگ من، این بچه ها چه خواهند كرد؟.من اگر ده سال دیگر هم این زندگی لعنتی را تحمل بكنم كه چشمم آب نمی خورد، و بعد، ریق رحمت را سر بكشم، مرسده، تازه می شود 18 ساله، یعنی، اول بدبختی و بدخُلقی نوجوانی، ولی بی كس و تنها در این باغ وحشی كه در آن سگ صاحبش را نمی شناسد. از بهروز هم انتظار زیادی ندارم، یعنی زندگی این جا، این طوریست كه بهتر است نداشته باشم والی، بدجوری می خورد توی ذوق آدم. او هم در اولین فرصتی كه بتواند می رود دنبال كار و زندگی اش و اگر سالی یك بار، مثلا هنگام كریسمس سری بزند خودش غنیمت است. از او هم كه نمی توان انتظار داشت تا برای مرسده هم برادریزرگی بكند و هم پدری...نازی كه بیچاره خودش یك سر دارد و هزار سودا. به ظاهر سالم است ولی هزار و یك جای بدنش عیب دارد و بعضی شبها از درد مفصل نمی تواند بخوابد. او هم، بعضی وقتها كه درد به واقع عاصی اش می كند با این كه اعتقاددرست و حسابی ندارد، سرش را می گیرد به سوی آسمان و می گوید، خدایا، اگر قراره تو این ولایت غریب، عاجز بشم، ترا به خودت قسم، منو بكش.. منهم هروقت كه درد مفاصل به این حد می رسد كه نازی برای خودش آرزوی مرگ می كند، از بیچارگی خودم دلم می خواهد سرم را بكوبم به دیوار. ولی چاره چیست؟ باید با همین زندگی ساخت.

از فكر زندگی و بدبختی خودم در نیامده بودم، كه یاد عزت افتادم كه بیچاره همین یك هفته پیش از ایران آمد تا مدتی پیش زن و بچه هایش در بیرمنگام بماند ولی، با آن حال پریشان، از من كمك می خواهد. چه چیزی می تواند پیش آمده باشد؟ جواب این سئوال را نمی دانستم و به همین خاطر، بیشتر از این خود را با این نوع سئوال ها درگیر كردن، فایده ای نداشت.

حس كردم خیلی خسته ام. رفتم بالا، توی اطاق خواب و روی تخت خواب دراز كشیدم.

[1] مي دوني بابا: خيلي ترا دوست دارم.

سالهای طاعونی-6

hekayat — Thu, 17 Jul 2008 01:56:18 GMT

و بلافاصله، ادامه داد:

- خودمونیما ، تخم گذاشتم. منظورم رو كه می فهمی؟

خاطر جمعش كردم كه می دانم او چه می گوید ولی گفتم:

- بهرحال، این سرنوشتیه كه باید براش آماده باشی. اگه نه، كه تا دیر نشده باید دست زن و بچه هات را بگیری و برگردی ایرون.

عزت پك محكمی به سیگارش زد. و درحالیكه به سرفه افتاده بود، گفت.

- والله نمی دونم چه خاكی بسرم بریزم. فكر می كنم داستان همون دیوونه هس كه سنگی انداخته بود توی چاه و بعد، صد تا عاقل نمی تونستن درش بیارن. ولی نه، حرف برگشتنو نزن. بچه ها تازه اومدن.

مهین هم اومد و به جمع ما پیوست و همین كه نشست گفت:

- عزت، چرا این قده اخم كردی. داریوش خان رانندگی كردن، تو خسته ای؟ قبل از این كه عزت چیزی بگوید، گفتم:

- مهین ترو خدا، منو خان صدا نكن. دورة خان خانی خیلی وقته كه سر اومده. وقتی منو خان صدا می كنی، آدم یاد دهات ایرون می افته و دلش تنگ می شه. از اون گذشته منم باید شمارا مهین خانم صدا كنم كه دست و پا گیره.

لبخند زد.

عزت گفت:

- مهین، مسئله خستگی نیس. تو با مصطفی چه جوری حرف می زنی؟ اونكه فارسی بلد نیس. تو هم كه....

- این قدر این مسائل را بزرگ نكن. خودم یه جوری باش كنار می آیم بعضی وقتا هم محسن كمك می كنه. این كاملا طبیعیه كه بچه ها خیلی سریع با محیط تازه اوخت می شن. كه اتفاقا خوب هم هس.

- زن، اوخت می شن دیگه چیه، این كجاش خوبه. ما كه نمی تونیم این ورها بمونیم و زندگی كنیم. قرارمون هم این بود كه چند سالی تو و بچه ها بیاین این طرفا كه بچه ها درس بخونن و بعد برگردن سر مملكت خودشون. این جوری كه این بچه ها پیش می رن، كه نمی شه اینا رو برد ایرون. دو سه سال دیگه كه اون بزرگترها هم فارسی یادشون می ره ، اونوقت، خر بیار وباقلا بار كن..

قبل از آنكه مهین چیزی بگوید، من گفتم.

- عزت جان، تو قبل از این كه بچه ها رو بفرستی این ور بایستی فكر این جاهاشو رو می كردی. من خیلی ها رو می شناسم كه مث تو زن و بچه هاشون فرستادن این ور بعد، توش موندن. چون بچه ها دیگه نمی خواد برگردن ایرون و از اون طرف پدر و مادر هم افسردگی روحی گرفتن و نمی تونن این ورا بمونن. تو اگه قبل از این كه مهین و بچه ها رو بفرستی با من تماس می گرفتی من همه این چیزا رو برات می نوشتم كه بدونی چیكار داری می كنی. حالا هم خیلی خودتو اذیت نكن.

در همین موقع، محسن و گلناز هم اومدن و به جمع ما پیوستند. تلویزیون داشت یك فیلم سینمائی نشان می داد گلناز رو كرد به من و گفت:

- داریوش، تو این فیلمو دیدی؟

قبل از این كه من جواب بدم، عزت گفت.

- گلناز جان: بگو عمو داریوش .

دخترك كه كمی گیج شده بود گفت.

- آخه... ومن نگذاشتم جمله اش رو تموم بكنه، گفتم:

- گلناز جان، نه من این فیلمو ندیدم . راستش من خیلی وقت تلویزیون نگاه كردن ندارم.

- مگه آكوپی شن[1] شما چیه؟

- من توی یه دانشگاه درس می دم. از اون گذشته توی یه شهر كار می كنم و تویه شهر دیگه زندگی، واسه همین، كلی از وقتم صرف رفت و آمد می شه.

با قیافه ای كمی متعجب پرسید:

- خوب چرا در همان شهری كه كار می كنین، خونه نمی گیرین كه مجبور نشین این همه رفت وآمد بكنین.

- عزیزم، این داستانش خیلی طولانیه ولی به دلایل مختلف نمی شد كه این كار رو بكنم و الان هم پسر بزرگم، بهروز، داره دوره پیش دانشگاهی رو می خونه و نمی خوام درس و مشقش قاطی بشه.

- منظورتون از دوره پیش دانشگاهی، A له وله؟

- آره. واسه همین، بچه هام و نازی توی لندن زندگی می كنن و منم هفته ای سه چهارروز میرم شهر كانتربوری، شهری كه دانشگاه كنت اونجاست.

نیم ساعت بعد، گلناز ومحسن رفتند بخوابند و من ماندم و عزت و مهین. و عزت كه به واقع، مث برج زهر مار بود.

- بابا این قده سخت نگیر. تو الان فقط چند ساعته كه اومدی، یه كم صبر كن و حوصله داشته باش. سر فرصت ببین چكار باید بكنی. نه خون خودتو كثیف كن و نه حال بقیه رو بگیر.

عزت كه انتظار نداشت من این طوری با او حرف بزنم گفت:

- آخر داریوش جون، اصلا صحبت این حرفا نیس. تو نمی دونی تو ایرون چه جونی می كنم كه مهین و بچه ها بتونن این جا بمونن، ولی الان كه فكر می كنم می بینم مث این كه به دست خودم، زندگی مهین و خودم و بچه ها رو بهم زدم. این بیچاره كه این جا داره جون می كنه. با ندونستن زبون و آشنا نبودن به محیط و غربت. منم كه اونجا معلوم نیس شب كجا می خوابم و شام و نهار چی می خورم. الان هم می بینم، كه فرض بچه هام درس بخونن و هرچی هم كه دوس دارن، بشن. یا باید ولشون كنم اینجا و با مهین برگردیم ایرون و یا این كه این جا با اینا بمونیم و خودمون بپوسیم. تو این سن و سال كه آدم نمیتونه زبون دیگه ای یاد بگیره . یا با اخلاق و عادات دیگه ای آشنا بشه. از اینا گذشته، من كه آدمی نیستم، بتونم این طرفا زندگی بكنم. خل و دیوونه می شم و ازدس می رم.

- گفتم، بازم می گم، قبل از این كه این كار رو بكنی باید فكر این چیزا رو می كردی نه الان. تو كه می دونستی من اینجا هستم. چطور شدكه اصلا بامن مشورت نكردی؟ دوتا كلمه می نوشتی و منم همة این چیزا رو واسه ات می نوشتم كه بدونی داری چیكار می كنی.

- تو الان خیلی وقته تو ایرون زندگی نمی كنی. نمی دونی كه تو اون خراب شده، آدم اصلا نمی تونه فكر بكنه. همش باید دنبال یه چیزی سگدو بزنه. آرامش، بی آرامش...

- اینو بش می گن، عذر بدتر از گناه. داداش خودت بهتر از من می دونی كه علت این نیس. تو این سالهای اخیر، توی خونواده هائی كه دستشون به دهنشون می رسه، چند تا چیز مد شده و همه هم بی تعارف، می خوان رو دس همدیگه پا شن. یكی، معلم خصوصی گرفتنه و یكی هم، اینه كه ملت خودشونو می زنن به آب و آتش كه از ایرون بیان بیرون. انگار كه تو خارج حلوا تقسیم می كنن. یه وقتی یه عده ای اومدن بیرون، راست یا دروغ برای خودشون دلیل داشتن. جونشونو گذاشتن توی ساك و رفتن یه گوشه ای گم شدن. یواش یواش همون خدا بهتر می دونه كه چقده داستان راست و دروغ واسه دوست و رفیقاشون گفته شد. پس از یه مدتی، دیگه هر كسی كه بهر دلیلی نمی خواس توی ایرون زندگی بكنه، اومد بیرون. حال هم چند سالیه كه، بی تعارف عزت جان، فقط پول دارا از ایرون میان و میرن یه جائی و موندنی می شن. چون پول دارن ودر ضمن برای مهاجرت میان، معمولا هیچ كدوم از اون برنامه های رفاهی هم شامل حال اینا نمی شه. خلاصه برادر جون، گناه رو به گردن كس دیگری ننداز. نذاشتن فكر كنم دیگه چه صیغه ای؟

- ببین من و تو حالت دوتا آدم رو داریم كه در دو طرف یه رودخونه بزرگ وایستادیم تو برام از انور می گی و من برات از یه ور دیگه. نه تو می دونی من به واقع چی می گم و نه من می دونم كه تو از چی داری حرف می زنی. تا من نیام پیش تو یا تو نیائی پیش من، كه حرفهامون برای همدیگه معنی زیادی نداره. حال هم وضع ما این جوریه. تو كه من هر چی بگم نمی دونی ما تو ایرون چه مشكلات ودردسرهائی داریم و منم كه تا نیومده بودم، نمی دونستم این ور چه خبره. راس می گی، تو ایرون یه تب خارج اومده و خیلی ها هم گرفتن. ولی مسئله خیلی از این پیچیده تره. باید ببینی كه چرا این تب اومده ؟ اگر مردم در زندگی روزمره شون امنیت و آسایش داشتن، تو فكر می كنی خودشون را این جوری دربدر و خانه بدوش می كردن. اگه مملكت قانون داش، كاراش حساب و كتاب داش، می دونستی چقده باید مالیات بدی و در ازاش دولت برات چكار می كنه، این همه آدم می رفتن جائی كه نه زبونشو بلدن و نه فرهنگشو می شناسن.

- حرفات درس. ولی من اصلا چیز دیگه ای می گم. من می گم همین هائی كه تو از اونها حرف می زنی، تو خارج چیزهائی رو تحمل می كنن كه یه صدمش رو تو ایرون تحمل نمی كنن. یعنی این قضیه، من فكر می كنم یه ریشه فرهنگی داره . یعنی ما همیشه فكر می كنیم كه از این حضرات عقب مانده تر و بدبخت تریم و به همین خاطر، هر كاری كه بامامی كنن، برای ما، پذیرفتنیه و جزءزندگی تو این خراب شده س. ولی تو ایرون، هم امنیت و آسایش نیس و هم ما، تحملمون كم شده. نتیجه، همین بدبختیه كه امروزه شاهدیم. شاید باور نكنی من ده دوازده سال پیش رفته بودم پاریس یكی از فامیلامو ببینم كه تازه از ایرون اومده بود ولی به اون ویزا نداده بودن بیاد انگلیس. تو فرودگاه، پس از این كه هواپیمای ما نشست، صف كشیده بودیم كه بیائیم بیرون، یارو پشت بلند گو گفت كه مسافران پاسپورت هاشون بگیرن توی دستشون. خوب ما هم همین كارو كردیم. توی صف، من تنها ایرونی بودم. دو تا مامور پلیس از اول صف راه افتادن به چك كردن پاسپورتها، و همین كه رسیدن به من، از من خواستن با اونا برم . رفتم. منو بردن تو یه اطاق و تفتیش بدنی كردن. مامور فرودگاه از من خواست كه غیر از شورت، همه لباسامو در بیارم كه چاره ای نداشتم، باید این كار را می كردم. هر چی هم داد و بیداد كردم كسی گوش نداد .مامور فرودگاه یه چیزائی به فرانسه می گفت كه من نمی فهمیدم و منم هرچه به انگلیسی می گفتم اون نمی فهمید. نیم ساعتی صرف این بازرسی شد. همة كاغذهای كیف دستی ام رو ریختن بیرون. یه ساك دستی دیگه داشتم همه چیزارو از توش در آوردن و مث این كه عقب یه چیزی می گشتن. باور كن داشتم از حرص و غضب سكته می كردم. از بد شانسی، یه فامیلم هم یه مشت دو زاری از ایرون آورده بود كه ببرم برای پسرش، چون هم اندازه 5 فرانكی فرانسه بود و می شد اونا رو انداخت تو ماشین بلیط و از این چیزها. ترسم این بود كه اگه اون دو زاری ها رو پیدا بكنن، جواب چی بدم. یا ندیدن و یا براشون مهم نبود. خلاصه پس از نیم ساعت، به من اجازه دادن لباس بپوشم بعد همان مامور با انگلیسی خیلی سلیس و روانی از من عذر خواهی كرد و گفت: ما هیچی بر علیه شما به عنوان یه فرد نداریم و ورود شما رو به فرانسه خیرمقدم می گیم ولی به ما دستوردادن كه ایرونی ها باید تفتیش بدنی بشن. و ما هم غیر از اجرای دستور چاره ای نداریم. توی خیلی از فرودگاه ها با ایرونی ها این طوری رفتار می كنن. ولی، نه فقط بنده قبول كردم كه با من این طوری رفتار بكنن بلكه، بقیه ایرونی ها یه همین نحو. باور كن قصدم این نیس از كسی یا چیزی تعریف تا تمجید بكنم. این چیزا از من گذشته، ولی بزار از اون طرف یه داستان دیگه ای برات تعریف كنم. پارسال تابستون تو تهرون رفته بودم ادارة گذرنامه برای تعویض گذرنامه. باورت نمی شه كه چه صحرای محشری بود. هیچ كس نه صفو رعایت می كرد نه نوبتو. هر كسی می خواست كارشو زودتر تمام بكنه. برای خیلی ها، اصلامهم نبود كه چه مداركی لازمه، انگار كه هیچی حساب و كتاب نداره. با این همه تازه دوقورت و نیم هم طلبكاربودن وبا مامور پشت گیشه دست به یقه می شدن . جلوی پای خودمن، یه جوونی بود كه می گفت توآلمان دانشجویه و می خواست پاسپورت دانشجوئی بگیره ، یعنی می خواست اون حق بوق 8-7 هزار تومانی رو نده. ولی نه از دانشگاهش كاغذ داش نه ازوزارت علوم. مامور پشت گیشه بش گفت اقا شما برو اون گوشه یه نامه بنویس ووضع خودتو شرح بده ، همونو قبول می كنم. جوانك انگار خودشو می خواس براش لوس بكنه، با فارسی الكنی گفت: من دوازده سال آلمان بود، فارسی بلد نیست. مامور پشت گیشه بدون این كه سرش رو بلند بكنه، مداركشو بهش پس داد و گفت برو هروقت مداركت كامل بود، در خدمت شما هستم. نیم ساعت این جوان و دوسه تائی كه با اون بودن با مامور پشت گیشه جروبحث می كردن. كار همه مارو عقب انداختن هم خودشون رو خسته كردن و هم اون مامور بیچاره رو. با یه سوم وقتی كه صرف جر وبحث كردن، می تونستن برن یه گوشه ای و اون نامه رو بنویسن ولی این كار رو نكردن و حاضر نشدن بشینن و این دو كلمه نامه رو بنویسن. این جور مسائل به قول معروف، چرا؟ داره ولی ما به اون كاری نداریم. این جا، مسئول كیه؟ اون مامور بیچاره كه خواسته كار اون آقا رو راه بندازه و یا اون آقا و دوست ورفیقاش كه انگار به این كره خاكی افتخار دادن و پاشون گذاشتن روش. بعد نوبت من كه شد، مامور همینكه چشمش افتاد به این كه توی پاسپورت من نوشته بودن بارآخر نزدیك بیست سال پیش از ایرون اومده بودم بیرون، بدون اینكه سرش رو بلند بكنه، گفت، آقا، تو فارسی بلد هستی یا نه؟ چون اگر فارسی بلد نیستی من كارتو انجام نمی دم. خاطر جمعش كردم كه دوسه كلمه ای بلدم و همة مداركم هم كامل بود. اونها رو از من گرف و فرداش هم رفتم پاسپورتمو گرفتم. توی این آبادشده، وقتی میری یه چیزی بگیری، اگر همه مداركت تمام و كمال تكمیل نباشه كه راهت نمیدن اون تو، ایرونی و غیر ایرونی هم نداره، همه این اصل رو پذیرفتن. حالا چرا در ایرون نمی پذیرن، نمی دونم. من فكر می كنم، همون نكته فرهنگی ایه كه پیشتر گفتم.

- حرفاتو رد نمی كنم. ولی تا دولت دُرُس نشه، هیچی دُرُس نمی شه.

- این دیگه از اون حرفاس. دولتی ها می گن، تا این مردم دُرُس نشن، هیچی دُرُس نمی شه. یعنی، همه مون با هم می رسیم به چهار راه چكنم و یا به میدون، كی بود، كی بود، من نبودم... این جوری كه نمیشه! ببین همون روزی كه رفته بودم پاسپورت بگیرم یه دوستم با من اومده بود. دم در زده بودن، كه كسی نمی تونه با تلفون همراه وارد بشه. خوب، راست یا غلط، این قانون اون اداره است. مامور دم در جلوی دوستم رو گرفت كه با تلفن نرو تو. دوستم رفت اون ور تر، تلفون همراه رو گذاشت تو جیب شلوارش و برگشت كه با من بیاد تو، باز مامور دم در به قلمبه ای كه از جیبش زده بود بیرون نگاه كرد و گفت، آقا، گفتم با تلفن نمی شه بری تو. داشتن با هم دیگه دست به یقه می شدن . هر چه هم من به دوستم می گفتم، داداش من خودم می رم تو، تو همین جا وایسا، من الان بر می گردم و یا برو و این تلفون لعنتی رو بزار تو ماشینت وبر گرد. مگه این كار رو كرد. كلی اعصاب خودشو خراب كرد. اعصاب اون بابا رو خراب كرد، منو معطل كرد. واسه چی, واسه این كه نمی خواس قانون رو رعایت بكنه. حالا همین دوستم یه سال پیشتر كه اومده بود لندن، همین كه وارد شد یك تلفن همراه خرید. هر جا كه می گفتن با تلفون همراه نرین تو، و یا تلفونتونو خاموش كنین، بدون جروبحث این كار رو می كرد. ولی تو ایرون، اختیار دارین، مث این كه به قبای مردونگی اش بر می خورد اگه این كاررو بكنه...خودت بهتر ازمن می دونی كه تا دلت بخواد از این نمونه ها هس. كار از یه جائی باید شروع بشه، اگه من وتو شروع نكنیم و هركی نگاه بكنه به دست یكی دیگه، هیچی دُرُس نمی شه، اونچه واسه ما باقی می مونه اینه كه دائم به خودمون و هركی كه میاد دم دستمون غر بزنیم. خوب، بزنیم، من حرفی ندارم ولی بدبختی هامون كه رفع نمی شه.

انگار از بحث با من خسته شده بود، عزت رو كرد به مهین و گفت:

- خدا عذاب اون فامیل تو رو زیاد كنه!

مهین هم كه یكه خورده بود، گفت:

- داریوش خان، ترو خدا ببین داره همة كاسه و كوزه ها را سر شوهر خواهرم، سعید میشكونه. اون و خواهرم شهین چند سال پیش مهاجرت كردن و رفتن كانادا و الان هم پاسپورت كانادائی دارن ولی تو ایرون زندگی می كنن. سعید بهركی كه می رسید اونو تشویق می كرد كه برن كانادا امیگره[2] بشن. می گفت كه نه فقط به شما ماهانه حقوق می دن بلكه، پزشگی و تحصیل هم مجانیه. عزت هم سعی كرد بره كانادا، جور نشد، گفت میریم انگلیس از اونجا میریم كانادا. حالا مث این كه یادش رفته كه اون اصرار داش من و بچه ها بیام بیرون.

عزت هم درتمام مدت تو خودش بود و تو عالم خودش. با كمی مكث گفت:

- مهین جان، همه حرفات درس، ولی تو این 17 ماهی كه تو اومدی، نمی دونی هم سعید و هم شهین از كانادا چه می گن. پدراول و آخرشون در اومده بود ولی دروغ می گفتن و من نمی دونم چرا؟ اگر از همون اول، هرچی كه به سرشون اومده بود رو می گفتن كه یه آدم احمقی مث من، از حول حلیم توی دیگ نمی افتاد. حالا هم پاسپورت كانادائی رو نگه داشتن واسه این كه برای بقیه ژست و قیافه بگیرن. بزارن تو كوزه و آبشو بخورن. خود سعید می گف، یه دفعه مریض شده بود، 7 ماه تو نوبت موند تارفت بیمارستان.

مهین گفت:

- ولی اگه تو ایرون مریض بشی و پول نداشته باشی كه می میری.

عزت پاسخ داد:

- آره، ولی می دونی تو كانادا چند درصد از حقوقت رو مالیات ور می دارن. تو ایرون، مالیات نمی دی، عوضش می ری خدمات درمانی، آموزشی و خیلی چیزای دیگه رو می خری. ایرون برای هر كی بد باشه، برای پولدارا كه بد نیس..

دیروقت شده بود، خسته هم بودم. به صاحب خانه گفتم كه اگر چه از مصاحبتشان لذت می برم ولی، چون صبح باید به لندن برگردم، ترجیح می دهم كه چند ساعتی بخوابم.

شب تو اطاق محسن خوابیدم. اون طفلك خودش تو كیسه خواب خوابید وتخت خوابش را گذاش برای من. خوب خوابیدم و صیح هم پس از صرف صبحانه، سوار اتوموبیل شده راه افتادم بطرف لندن با قول و قرار كه باز هم همدیگر را ببینیم.

بقیه دارد....

[1] شغل

[2] مهاجر

سالهای طاعونی-5

hekayat — Mon, 07 Jul 2008 11:18:18 GMT

پیش تر گفتم آنچه برایتون می گذارم متن قصه بلندی است که چندین سال پیش نوشته ام والان دارم برای اولین بار منتشرش می کنم. گودرز

ترمینال 3 فرودگاه لندن، مثل همیشه شلوغ است. همه جور آدمی را می توان دید كه در انتظار رسیدن مسافر خود هستند و هر چند دقیقه هم هواپیمائی به زمین می نشیند از همه جای عالم. واقعا شهر فرنگی كه در قدیمها می گفتن، یكیش همین فرودگاه هیثروئه لندنه. من از همان اوایل كه به انگلیس آمده بودم هر چند وقت یك بار كارم می افته به فرودگاه. سالهائی كه پول نفت فراوان بود، مسافر زیاد می آمد و من بیشتر از معمول در خط فرودگاه كار می كردم. بعدش هم باید حضرات را می بردی خیابان اكسفورد خرید. چه حرصی می زدند، خدامی داند. هیچ وقت یادم نمی ره . خاله بهجت خودم آمده بود ومن برده بودمش به یكی از فروشگاهها. یه بلوز یقه اسكی نازك پیدا كرده بود كه خیلی خوشش آمد و می خواست برای چند تائی از دوستان و آشنایان هم سوقاتی بخرد. دخترك فروشنده به ما نزدیك شد و پرسید كه از این بلوزها، چه رنگ و به چه اندازه می خواستین. منم برای خاله بهجت ترجمه كردم. خاله كه زبانش یه كم می گرفت چند لحظه ای مكث كرد و گفت، قربونت برم داریوش. به خانم بگو من سی و سه تا از این بلوزها می خوام. منهم از همه جا بی خبر به خانم فروشنده گفتم، سی وسه تا. دخترك مث این كه من به زبون مریخی ها با اون حرف زدم. گفت، ببخشید، گفتین چندتا؟ گفتم، سی وسه تا گفت. چی، سی وسه تا؟ با خاله دو باره چك كردم و گفتم، خانم، من بی تقصیرم، ایشون سی و سه تا از این بلوزها می خوان. كه رفت و آورد.

این سالهای اخیر، مسافر كمی كمتر شده ولی خوب هر كسی كه از ایران به این طرفها می آد، انتظار داره بری فرودگاه برشون داری و اگه ممكن باشه، در لونه موش خودت جاشون هم بدی. از یه طرف، زبون بلد نیستن و می ترسن در این لندن ولنگ وواز گم بشن و از طرف دیگر، پول رفت و آمدو هتل هم زیاد شده. البته این مسافرهای سالهای اخیر، یك تفاوت دیگه هم دارن. پول زیادی برای خرید ندارن واز این بابت، آدم كمی خیالش راحته كه نباید هر روز با این مسافرها بره خرید توی مركز خرید. به جلوی ساختمان ترمینال كه رسیدم، خاطرات سی سال گذشته مثل یك فیلم سینمائی در جلوی چشمهایم نمایان شد. به نرده های پاركینگ تكیه دادم و خیره شدم به ساختمان ترمینال..... هیچ وقت یادم نمیره كه وقتی بار اول دوستم عباس وزنش اومده بودن، من كارم شده بود، یك روز اونا رو ببرم خرید و روز دیگر، می باید اونها رو می بردم كه خریدهای روز پیش رو پس بدن و عوض كنن . یادم هست یه سالی هم پسر خاله ام حسن اومد با باجناقش. نزدیك یك ماه در لندن موندن. حسن بیماری قند داشت و خیلی هم بیماری اش پیشرفته بود و می خواست مداوا بكنه، ولی پس از این كه نزدیك یك ماه وقت منو گرفت، معالجه نكرده برگشت ایران . می گفت دلم برای ایران تنگ شده و دیگه نمی تونم بمونم. تو مطب دكتر، همون خدا بهتر می دونه كه چقد از دستش خندیدم. رفته بود توی كیوسك لباس كنی تا لباسش رو در بیاره و رومدوشامبر بپوشه كه دكتر معاینه ش كنه. از كیوسك كه در اومد، بغل دست من نشست ولی یك مرتبه مث یك قرقی پرید بطرف كیوسك. با دستپاچگی گفتم حسن ، چی شده؟

- هیچی. می ترسم كفشای منو ببرن.

- ای بابا، تو هم فكر می كنی نوبرشو آوردی.؟

- نوبر چیه، كفش دست دوز تبریزه. تو ایرون می گفتن كه درفرنگ خیلی خاطر خواه داره..

چیزی نگفتم. چون می دانستم كه باید كلی بحث كنم. بعد، وقتی دكتر معاینه اش كرد، و پس آن گاه، داشت با من حرف می زد، حسن رو كرد به من و در حالیكه به آلت خود اشاره می كرد، گفت

- داریوش جون دستم به دامنت، به دكتر بگو، اصلا كار نمی كنه.

داشتم به حرفهای دكتر گوش می دادم، گفتم، چشم، می گم.

سه چهار دقیقه بعد، همان نگاه را تكرار كرد و گفت، بابا جان ، بگو دیگه ومن هم ، مثل دفعه قبل، گفتم چشم. باز سه چهار دقیقه دیگه، همون كارو تكرار كرد. چیزی نمونده بود از كوره در برم ولی در نرفتم و همان طور خونسرد گفتم، چشم، می گم، اجازه بده دكتر حرفهاش تموم بشه، . در حالیكه به وضوح معلوم بود، كه از من دلخور شده، زیر لب قُرقُركنان گفت: باباجان، پس از این همه سال زندگی در اینجا، تو كه نمی تونی این جمله ساده رو به انگلیسی بگی، خوب بگو، نمی تونم. چرا این قدر منو سر می دوانی؟ جوابش را ندادم و صبر كردم تا حرفهای دكتر تمام بشود و بعد، التماس دعای حسن را مطرح كردم. دكتر هم نه گذاشت و نه برداشت، گفت، به مریض بگو كه تا مدتی كه باید دارو بخورد، حق ندارد با كسی همبستر بشود. وقتی این را به حسن گفتم، رنگش پرید و گفت، زكی، اومدیم زیر ابرورو ورداریم، زدیم چشممون رو كور كردیم..

سه چهار روز پس از این ماجرا هم بدون این كه از دكتر نسخه بگیرد، به من تلفن زد و گفت، راستی داریوش، من فردا عازم ایران هستم، اگر كاری داری بگو برات انجام بدم.... ، دلم حسابی برای ایران تنگ شده و دیگه نمی تونم بمونم. و رفت و من، دیگه ندیدمش.

توی همین فكر و خیال ها بودم كه چپیدم توی ترمینال مربوط به ورود مسافران. هنوز یك ربع از ورودم نگذشته بود كه سرو كله عزت پیدا شد با یك چرخ باركشی فرودگاه و سه تا چمدان و دو تا ساك دستی.

سلام و علیكی كردیم و ماچ و بوسه ای. اگرچه جزیئات قیافه اش را به یاد نداشتم ولی به نظرم آمد كه كمی بیشتر از سنش، پیر شده است. گفتم، عزت، خوش اومدی، ولی چرا این قدر پیر شده ای؟

- ای بابا، همین كه هنوز زنده ام خودش كلی شكرانه داره، جوانی و پیری دیگر پیشكش.

- چی شده مگه؟

- می خواستی چی بشه، زندگی در اون آباد شده، كه زندگی نیست، مرگ تدریجیه...

- خوب، پس چرا نمی آئی این جا پیش زن و بچه هات؟

- داریوش، تو هم نفست از جای گرمی در می آد. اگر بیایم این جا از كجا بخورم؟ من كه كاری در این جا بلدنیستم. زبان انگلیسی هم كه نمی دونم.

- خوب بگو ببینم چرا زندگی در اونجا مرگ تدریجیه.

- هیچی داداش، كی توی اون آباد شده، قدر آدمو می دونه؟ با این همه سال جون كندن، آخر سر، دست ما به چی بنده؟ راستشو بخوای، هیچی. همش باید منت این و اونو بكشیم تا بتونم یك لقمه نون درآریم. خرج زندگی هم كه روز بروز كمتر نمیشه. مهین و بچه ها هم كه اینجا، كلی خرج دارن. واقعا مث سگ توی اون آباد شده دارم كار می كنم.

- ولی نگفتی چیكار می كنی؟

همین جور كه كالسكه چمدان ها را به جلو هل می داد، گفت:

- دیدم تا كی باید به دست این و اون نگاه كنم. شركتی باز كردم برای تشویق صادرات.

- بابا صد رحمت به تو، ولی چه محصولاتی صادر می كنی؟

قیافه اش كمی رفت تو هم و گفت،

- والله خیلی زور زدم، محصولات صنعتی صادر بكنم ولی كیفیت شان خوب نبود، مشتری گیر نیاوردم. یه مدت افتادم تو صادرات سیر از ایران. یه دفعه با یكی از اون دُم كلفت ها خواستیم مقداری نفت صادر بكنیم به بازار آمستردام ولی نشد. از مهین خواستم تو بیرمنگام به چند تا فروشگاه زنجیره ای سر بزنه كه آیا مشتری دستكش و ژاكت ماشینی ایرونی هستن. اونم به هر بدبختی بود سروگوشی آب داد. بهش گفتن می تونی عرضه منظم و به موقع را تضمین بكنی. اونهم از من پرسید، گفتم بابا جان، این ها كه نفسشان از جای گرمی در می آد. یه وقتی مواد اولیه نیست یه وقتی یارو ارز نداره رنگ بخره، همه محصولاتش می مونه لای دستش . یه وقتی دولت بخش نامه صادر می كنه و جلوی صادرات رو می گیره . نه خانم، تضمین، بی تضمین. اونها گفتن، روی محصولی كه عرضه اش نامشخص باشه، حاضر نیستن، بازاریابی بكنن. سرتو درد نیارم، از صادرات خیری ندیدم. اسم شركت من هم چنان شركت تشویق صادراته ولی از چهارگوشه دنیا، جنس وارد می كنم. بیشترین خریدام از تركیه س. با كره جنوبی، هندوستان، مالزی هم معامله می كنم. هرچی هم فكر بكنی وارد می كنم. از اسباب بازی بگیر تا شلوار مردانه و كتونی آدیداس. یكی دودفعه هم دارو وارد كردم كه خیلی خیر وبركت داشت ولی تو این رشته دست زیاده و به زحمتش نمی ارزه. فروشنده ها پورسانتی كه خرج و دخل بكنه، نمی دن وواسه همین، فقط معاملات بزرگ صرف می كنه. معاملات بزرگو هم كه كسی به من نمی ده.

رسیده بودیم به پاركینك فرودگاه و به هر زحمتی بود چمدانها و ساك دستی رو توی ماشین جا دادیم و راه افتادیم طرف لندن. تو راه گفتم،

- عزت جان، شب كه پیش ما می مونی! می تونی به مهین تلفن بكنی كه نگران نباشه.

- قربون محبتت ولی باید برم.

مانده بودم كه با چه وسیله ای خیال دارد به بیرمنگام برود؟ عجالتا به روی خودم نیاوردم و گفتم

- عزت از فامیل ها چه خبر؟

- اتفاقا یك هفته قبل از این كه بیام، یك شام رفته بودم خونه دختر عمو، حالش نسبت به پارسال خیلی بهتر شده و الحمداله، رفع خطر شده....

با تعجب وحیرت پرسیدم:

- رفع خطر چی؟

- مث این كه به تو خبر ندادند. نه ! پارسال، شكم دخترعمو شروع كرد به بزرگ شدن و خیلی از وقت ها هم دختر عمو كه چند سالی بود یائسه شده بود، حالتی پیدا می كرد مثل رِگل. از آن گذشته، خونریزی داخلی هم داشت. و خیلی هم لاغر شده بود. برادرت و عموت با هم دختر عمو را بردند دكتر و كلی هم آزمایش و عكس برداری و نمونه برداری كردند. معلوم شد كه هم رحمش غده در آورده و هم معده اش. رحمش رو كه بكل در آوردند و حدودا نصف معده اش رو هم مجبور شدند در بیارن. غده هاروهم فرستادن برای امتحان، خوشبختانه بد خیم نبودند. به فاصله دو ماه، دختر عمو، حالش خیلی خوب شد. وزنش برگشت سر جای اولش. البته باید، دائما دوا ودرمان بكنه و از این بابت، كمی دلخور بود كه این قرص ها بهش نمی سازه.

- ولی خیلی عجیبه به من گفته بودندكه مادرم رفته زیارت، چی می گن مردم وقتی وسط سال میرن حج، حج عُمره . نگو این بیچاره بیمارستان بود و من خبر نداشتم.

- اگه بهت می گفتن، چیكار می تونستی بكنی؟ همون بهتر كه بهت نگفتن.

در حالیكه به فكر فرو رفته بودم، گفتم.

- از همین نگفتن هاست كه آدم یواش یواش یادش میره كه كیه؟

چیزی نگفت.

برای مدتی هردو ساكت شدیم. من كه سرم به رانندگی گرم بود وعزت كه به زنجیره ماشین ها نگاه می كرد. كمی بعد، بدون این كه عزت چیزی بگوید، گفتم، - تو با این همه بار وبندیل كه نمی تونی با قطار به بیرمنگام بری.

عزت چیزی نگفت و من ادامه دادم كه سرراه، به نازی سری می زنیم و من بهش می گم كه دارم با تو میرم بیرمنگام و بعد، من ترا می برم و می رسونم خونه ات .

- آخه، تو زحمتت خیلی زیاد میشه.

- خوب، چاره چیه؟ چكار می تونیم بكنیم؟

- منو ببر ایستگاه قطار و بعد به خونه كه رسیدی به مهین زنگ یزن بیاد منو از ایستگاه بیرمنگام برداره.

قبل از این كه من چیزی بگویم، خودش گفت:

- ولی نمی دونم شهرو خوب بلده كه بیاد منو برداره یا نه؟

- ببین عزت، این دفعه من تورو می برم بیرمنگام ولی دفعات بعد، یا بار و بندیل كمتر مسافرت بكن كه بتونی با قطار بری بیرمنگام و در ثانی، مهین هم تا اون موقع یاد گرفته كه حتی بیاد تورو از فرودگاه برداره.

سرراه سری به خونه زدم و به نازی گفتم كه من دارم می رم بیرمنگام و عزت هم گفت: نازی خانم، منتظرش نباشین، شب نمی زارم برگرده . همان جا پیش ما می مونه و فردا بر می گرده.

با عزت رفتیم بیرمنگام. یك ساعت و نیم طول كشید. اتوبان بر خلاف همیشه شلوغ نبود. نزدیكی های بیرمنگام ولی مثل همیشه راه بندان بود. توی شهر هم كمی دردسر كشیدیم تا خونه اش را پیدا كردیم. من كه شهرو بلد نبودم و اونم كه غیر از آدرس خونه، از شهر چیزی نمی دونس. بهر بدیختی بود، رسیدیم به خونه اش. مهین و بچه ها منتظر او بودندو طبیعتا خیلی هم از دیدنش خوشحال شدند. من بچه های عزت را هرگز ندیده بودم. پسر بزرگش، محسن، 17 ساله بود با قد رشید و چهره ای كمی سوخته و دخترش، گلناز، 15 ساله بود موهای سیاه بلندی داشت و چشم هایش هم خیلی درشت بود. و پسر كوچكش، مصطفی، كه تازه 7 سالش شده بود. مهین كه به من خیلی محبت كرد و بچه ها كه مرا نمی شناختندو طبیعتا نمی دانستند با من چگونه باید رفتار كنند. خواستم برگردم به لندن كه نگذاشتند و از آن گذشته، خودم هم حسابی خسته بودم و بعلاوه روزبعد دردانشگاه كار نداشتم. چمدان ها و دیگر بار وبندیل را بردیم توی خونه و نشستیم به حرف زدن و از همه جا سخن گفتیم.

هنوز یك ساعتی از رسیدن عزت نگذشته بود كه دیدم زیر لب لاالله الا لله گویان از آشپرخانه اومد توی اطاق نشیمن و با قیافه ای پكر و گرفته سیگاری روشن كرد. چیزی نگفتم چون یك شبه میهمان بودم و صد ساله دعاگو. چند لحظه ای گذشت.

عزت همانطور كه گرفته بود، گفت:

- داریوش، بچه های تو هم فارسی بلدنیستن حرف بزنن؟

- چطور مگه؟

- الان 17 ماهه كه بچه ها اومدن این جا، مصطفی كه اصلا فارسی بلد نیس حرف بزنه. اون دو تای دیگه هم به زبانی حرف می زنن كه من اصلا نمی فهمم. قاطی پاطی، نه فارسیه و نه انگلیسی. مخلوط...

- والله بچه هام تو خونه حق ندارن انگلیسی حرف بزنن. واسة همین، فارسی رو بفهمی نفهمی خوب حرف می زنن ولی خوندن ونوشتن بلد نیستن. خیلی زور زدم كه یاد بگیرن، نشد، ول كردم. نازی هم بیچاره خیلی زحمت كشید ولی، نشد. سر همینم با بچه ها كلی بگومگو داریم.

- بگومگو سرچی؟

- پسر بزرگم كه اتفاقا هم سن وسال محسنه، همیشه می گه كه فائده دونستن زبان فارسی چیه؟ من كه نمی خوام برم ایرون، این جا هم كه این زبان به درد كاری نمی خوره و هروقت هم كه میگم، بچه، آخه تو، خدا نكرده ایرونی هستی، یعنی چی كه فائده دونستن فارسی چیه؟ اونهم بی غیرت، به من می گه، بابا، ایرونی بودن تو، منو ایرونی نمی كنه... خلاصه دائم سر این موضوع جنگ ودعوا داریم.

عزت كه انگار انتظار شنیدن این حرفها را نداشت، گفت:

- به حق چیزای نشنیده. یعنی پسرت می گه كه اصلا ایرونی نیس؟

- آره . اگه راسشو بخوای، ایرونی هم نیس. زوركی كه آدم نمی تونه به یه جائی دلبستگی پیدا بكنه. یكی دودفعه رفته ایرون. دفعه اول كه خیلی بش سخت گذشت ولی دفعه دوم كه رفت، خیلی سرحال برگشت ولی بعد به من گفت كه سه چهارماه پس از برگشتن می خواسته خودشه بكشه. چون خیلی قاطی كرده بود. واسه همین، من و نازی دیگه اصرار نمی كنیم كه بره ایرون.

عزت كه كاملا از حرفهای من تعجب كرده بود، گفت:

- من اصلا خیال نداشتم و ندارم كه بچه هام اینجا بمونن. ولی اگه زبون فارسی یادشون بره، كه من نمی تونم اونا را ببرم ایرون.

- عزت اشتباه نكن. مسئله فقط این نیس كه زبون بلدن یا نه، یه مدتی دیگه، این بچه ها هم رفته رفته می شن مث بچه های من.

بدون این كه متوجه باشد گفت:

- خدا نكنه، داریوش جون..

بقیه دارد....

سالهای طاعونی-4

hekayat — Sat, 05 Jul 2008 01:34:29 GMT

بیش از سی سال در آن آباد شده جان كنده بودم، وقتی كه همة جوانی و عمر مرا از من گرفتند، با ماهی شندرغاز حقوق مرا بازنشسته كردند. زنم نازی كه افسردگی مزمن داشت، دو سال قبل از بازنشستگی من، با خوردن قرص های خواب آور خودش را كشت. پسرم، بهروز در یك بانك در تورنتو كار می كرد و سالی یك بار به زحمت به من به وقت كریسمس تلفن می زد و دائم هم از گرانی زندگی در آن شهر می نالید. خیلی پكر می شدم. چون فكر می كردم دروغ می گوید و به راستی از این می ترسد كه من از او كمك مالی بخواهم. و بیشتر پكر می شدم وقتی به خودم می گفتم، پیر خرفت، این قدر سخت نگیر. از كجا معلوم است، شاید، طفلك راست بگوید.. بعد، خیلی حالم خراب تر می شد. می دیدم اگر این گونه باشد از دست من هیچ كمكی بر نمی آید. دخترم، مرسده كه درس طبابت خوانده بود. از همان اوایل كار كه مادرشان هنوز زنده بود، كله این دختر بوی قرمه سبزی می داد. پس از اتمام درسش، یك سال برای كمك به یكی از دهات ویتنام رفت و درهمان جا با معلم جوانی كه من هرگز ندیدمش آشنا شد و با او ازدواج كرد و همان جا ماند. او هم، هر ساله به وقت كریسمس برای من یك كارت تبریك سال نو می فرستاد و دیگر هیچ. من مانده بودم و خودم. گاه فكر می كردم كه من به واقع مانند مرغ ماه درآسمان خدا تنها شده بودم.

دوست و رفیقی نداشتم. یعنی، داشتم ولی، رفقای نیمه راه، قبل از من مُرده و مرا تنها گذاشته بودند. و در سن وسال كسی مثل من كه آدم نمی تواند دوست و رفیق تازه بگیرد. تازه، باید اهل مهمانی رفتن و مهمانی دادن باشی تا باآدمهای تازه آشنا بشوی. و من كه هیچ وقت نه از این مهمانی ها خوشم می آمد و نه از این امكانات داشتم كه مهمانی بدهم. آدم كه همیشه نمی تواند به مهمانی برود، باید گاه و بی گاه هم مهمانی بدهد. سه چهار سال آخر كه نازی هنوز زنده بود، آن قدر حال روحی و جسمی اش بدبود كه ما نه به خانه كسی به مهمانی می رفتیم و نه كسی را به خانه خودمان مهمان می كردیم. الان تازه دارد یادم می آید كه من قبل از فوت یكی دو تا از دوستان قدیمی، با كسی رابطه و مراوده ای نداشتم.

یك هفته اول ورود به ایران خیلی خوش گذشت. برادرم عباس، و خانمش، سهیلا به راستی سنگ تمام گذاشتند. مثل پروانه دور سر من چرخ می خوردند. اگرچه انتظار نداشتم ولی آدم های زیادی به دیدن من نیامده بودند. یك كم به من بر خورده بود وحتی بیشتر از برخوردن، تعجب كرده بودم. علتش را نمی فهمیدم. ولی سعی كردم به روی خودم نیاورم. در پایان هفته دوم، یك روز به عباس گفتم:

- عباس جان، من اصلا دوست ندارم سربار خانه و زندگی تو بشوم. چون من راه و چاه را بلد نیستم، بیا و محبت كن كه من بتوانم یك آپارتمان كوچكی در همین تهران بخرم و این بقیه عمر را در همین جا بمانم. چون...

نگذاشت حرفم تمام بشود.و همانند قدیم ها كه به من همیشه می گفت داداش، گفت.

- داداش، اصلا این حرفها را نزن. یعنی چه می خواهم آپارتمان بخرم. همین جا پیش خود ما می مانی...

- قربون لطف وصفای تو، ولی نه عباس جان، وقتی آپارتمان هم خریدم، بیشتره وقتا می آیم پیش شما.

- من نمی دونم داداش. خودت باسهیلا حلش كن. چون از وقتی كه تو نوشتی كه می خواهی بیائی ایرون، این زن هی راه رفت و تو گوشم خوند كه مبادا بزاری داداش بره یه جای دیگه خونه بگیره. باید بیاد پیش خود ما، اون اطاق مجیدو را برایش مرتب می كنم..

دیدم جرو بحث كردن با عباس فایده ندارد. باید باسهیلا صحبت بكنم. عباس راست می گفت. رابطة من و سهیلا به یك عبارتی خیلی عجیب بود. مثل عباس، او هم مرا داداش صدا می كرد و منهم هر وقت كه می خواستم سربسرش بگذارم او را رئیس صدا می كردم و می گفتم كه نه فقط رئیس عباس كه رئیس منهم هستی. در آن قدیمها، هروقت كه در تعطیلات تابستان به ایران می رفتم، و سه یا چهار هفته می ماندم، تقریبا همیشه در خانه عباس بودم و سهیلا، راستی راستی مثل یك پرستار به من محبت می كرد و به من می رسید. آن قدر هم در محبت كردن به من گشاده دست و بی شیله پیله بود كه دلم نمی خواست وقتی به ایران می روم مزاحم كس دیگری بشوم. به همین خاطر، اغلب با فامیل های نازی جر وبحث داشتم و به همین نحو، خواهر های خودم از این بابت خیلی خوشحال نبودند و گاه به من متلك می گفتند. گاهی وقت ها هم، سهیلا برای این كه من خیلی احساس شرمندگی و سرباری نكنم یكی دو هفته مانده به تعطیلات تابستانی دانشگاه به من تلفن می زد و می گفت كه عباس باید مدتی كارش راتعطیل بكند و نمی كند ولی برای سلامتش لازم است. غیر از تو هم به حرف كس دیگری گوش نمی دهد. اگر خیلی برایت زحمت نیست، تابستان سری به ما بزن. چون وقتی تو می آئی، عباس ناچار می شود كه بعضی روزها به قول شما خارجی ها، از كار آف بگیرد و این استراحت برایش خیلی خیلی لازم و ضروری است. خودش هم می دانست كه من عباس را خیلی زیاد دوست دارم و گفتن سهیلا همان، و مسافر شدن من همان. با این سابقه من اصلا تعجب نكردم كه عباس، حل و فصل قضیه را به دست سهیلا سپرده بود.

یكی دو روز گذشت و فرصتی پیش نیامد كه با سهیلا صحبت بكنم. تا این كه، عصر جمعه ای كه عباس رفته بود به مسجد محل تا در یك مراسم ختم شركت بكند، من ماندم و سهیلا. بدون مقدمه گفتم.

- سهیلا، تو خودت می دانی كه من چقدر به تو وعباس علاقمندم. این هم داستان امروز و دیروز نیست. من از عباس خواهش كردم كمك كند تا من بتونم در این جا یك آپارتمان كوچكی بگیرم و این تتمه عمر را درهمین دور وبرها در كنار شما باشم، ولی عباس می گه كه رئیس كل اجازه نمی ده. خودت هم بهتر می دونی كه من اگر در تهران باشم، اغلب شبها تو خونه شما خرابم ولی بهتره كه برای خودم هم، یه امكانات مستقلی داشته باشم...

- بله نفهیمدم! امكانات مستقلو برای چی می خوای؟ خوب هروقت، خواستی بگو من و عباس میریم بیرون و حتی شب هم بر نمی گردیم.... نه داداش، من نمی زارم تو از این خونه بری... می خوای بری كجا؟ تنها تو این شهر كه سگ صحابش رو نمی شناسه، آدم سرسام می گیره.... همین جا پیش خودما هستی، بودن تو با ما، برای عباس هم خیلی خوبه. برای من خوبه.... بچه ها هم كه الان خودشون بزرگ شدن و به ما كاری ندارن.... می شینیم و برای هم دیگه از خاطرات گذشته تعریف می كنیم....

- ببین سهیلا، من الان در وضعیتی نیستم كه با تو یا هیچ كس دیگه ای جر وبحث كنم. ببین، سابق می اومدم یك ماه، یك كم بیشتر و یا كمتر پیش شما می موندم و عشق دنیا را هم می كردم. پیش هیچ كس دیگه هم نمی رفتم و نمی موندم. ولی الان می خواهم برای همیشه این جا بمونم . الان كه نمی تونم بیایم این جا، خوب یك ماه اول یه چیزی... ولی بعدش نه.....چون تو رو خیلی خیلی دوس دارم نمی تونم بهت دروغ بگم، اگه نزاری در تهرون یك آپارتمان كوچكی برای خودم بگیرم، مجبور می شم برگردم لندن و این كاریه كه دلم نمی خواد بكنم... قربون لطف و صفای تو می رم و گفتم، خونه ی جدا هم كه بگیرم، اغلب این جا هستم، ولی لنگر انداختن دائمی در این جا، نه، این نمیشه....

سهیلا كه انگار انتظار نداشت این جور رك و صریح حرف بزنم، یك كم رفت تو فكر. قبل از آن چیزی بگوید ادامه دادم.

- مبادا فكر بكنی كه توی خونه شما خوش نیستم..... این همه سال كه هر سال ویا یك سال در میان به ایران آمدم، همیشه همین جا لنگر انداختم، من اصلا نمی دونم اگر تو و عباس نباشین، چه خاكی باید به سر خودم بریزم، ولی، الان صحبت ماندن یك ماهه نیست...اگه هم یك ماه شد و ما ریق رحمت را سر كشیدیم كه خوب كاریش نمی شه كرد...

نگذاشت حرفم تمام بشود، معلوم بود چیزی گفته ام كه از من رنجیده است...گفت.

- باشه، باشه، تا بیشتر حرفهای بی ربط نزدی، باشه. این چیه میگی! ما هنوز كلی برنامه داریم كه تو سالها این جا باشی و ما بتونیم جبران اون سالهای از دست رفته را بكنیم... [ وشروع كرد ادای مرا در آرودن] اگه هم یك ماه شد و ما ریق رحمت را سر كشیدیم.... خوب اگه می خواستین، ریق رحمتو به همین زودی سر بكشین، خوب برای چی تشریف اوردین این جا....

و بعد، قیافه اش مثل همیشه شد. از همه شیارهای صورتش كه دیگر جوان نبود، محبت و دوستی بیرون می زد و ادامه داد.

- منو تو بد مخمصه ای گذاشتی. من اصلا دلم نمی خواد تو حتی یك شب تو این تهرون تنها باشی ولی از طرف دیگه، حالا كه داری منو تهدید می كنی كه بر می گردی لندن، حرفی ندارم. ولی اگر بخواهی با من تعارف بكنی ، خوب اون وقت آبمان توی یك جوب نمی ره... باید قول بدی كه همانطور كه تا حالا به من این همه محبت داشتی، حالا كه اومدی تهرون و رفتی خونه خودت، یواش یواش با من چپ نیافتی و فاصله نگیری...

خاطر جمعش كردم كه من در هر كجا كه باشم، او هم چنان رئیس كل خواهد بود. یكی دو ساعت بعد، عباس هم آمد و من خلاصه بگومگوی خودم را با سهیلا برایش گزارش كردم و قرار شد كه از تتمه پول فروش خانه ای كه در لندن داشتم، آپارتمانی در تهران برای خودم بخرم...

از ورودم به ایران، نزدیك به یك سال می گذرد. بیشتر از سگ پشیمانم. غیر از عباس وسهیلا، كس دیگری به سراغ من نمی آید. برای برادرزاده ها و خواهرزاده ها اصلا وجود ندارم. هر كدام ازدواج كرده و برای خودشان مستقل شده اند. پسر عموهای خودم، پسر عمه، دختر دائی... هیچ كدام را به راستی نمی شناسم. تصویری كه از آن ها در ذهن دارم، تصویر پسر بچه یا دختر بچه كوچك و شیطانی است كه با وضعیت فعلی شان كه هر كدام چند تا فرزند دارند، هیچ سنخنیتی ندارد. پسرعمه ام كه در هفت سالگی از خوردن باقلای خام نزدیك بود بمیرد و خیلی ریزه میزه بود، الان، مرد رشیدی شده است كه راننده اتوبوس بین شهری است. و به همین نحو است، وضع دیگران. دوست و رفیقی هم ندارم. یعنی دوستان 40 سال پیش هستند ولی با آنها 40 سال پیش دوست بودم نه الان. نه حرف مشتركی داریم و نه زندگی مان مثل هم بود. آنها گرفتار زندگی خودشان هستند ومن هم كه بااین دوری دراز مدت از این جامعه نمی توانم با آنها هم زبانی كنم. در اغلب اوقات در آپارتمان خودم تنها هستم و از پنجره، هوای دود گرفتة تهران را نگاه می كنم. وقتی حوصله ام از گرفتگی هوا سر می رود، كتاب می خوانم. از بس كتاب خوانده ام شماره عینكم رفته بالا و فكر می كنم اگر به همین روال ادامه بدهم، دیر یا زودكور می شوم. خیابان ها خیلی شلوغ است ورانندگی هم كه با گذشت این همه سال، مثل همان 40 سال پیش . یكی از دلایلی كه از خانه بیرون نمی روم این است كه می ترسم از عرض خیابان بگذرم و اصلا هم نمی فهمم كه دیگران چگونه با فرزی و تردستی این كار را می كنند. خیال داشتم یك پیكان بخرم كه در رفت و آمد كمی راحت تر باشم. ادارة رانندگی می گوید باید در امتحانات مربوط به گواهینامه شركت بكنم. تو این سن و سال كی حوصله دارد كه برود و آئین نامه رانندگی را از بر كند. تازه این كار را كردم، حتما سر ضخامت قطر شیشه های عینكم ردم می كنند. از همه این ها گذشته اگر هم گواهی نامه بگیرم و ماشین بخرم همان هفته اول تصادف می كنم و می روم پی كارم. به سرم زد یك دوچرخه بخرم كه گواهی نامه نمی خواهد. بعد می بینم كه من كه نمی توانم تو این شهر شلوغ، دوچرخه سواری بكنم. همان روز اول، می روم زیر ماشین و دست و پایم می شكند و یا فلج می شوم كه خودش قوزی می شود روی قوز های دیگر. به همین خاطر، قدرت تحرك من خیلی كم است.

با ادارة بازنشستگی قرار گذاشته ام كه حقوق تقاعد مرا می ریزند به حسابی در بانك ملی شعبة لندن و آنها هم این شندرغاز را می فرستند به بانكی در تهران . اوایل كه آمده بودم، یكی دو تا از دانشگاهها خواسته بودند كه بطور نیمه وقت برایشان كار بكنم. بعد نمی دانم چی شد و چه پیش آمد كه سراغ من نیامدند. مدتی بعد، به یكی از آنها تلفن زدم كه طرف ابتدا سعی كرد از جواب طفره برود ولی بالاخره به زبان آمد كه:

- آقای دكتر، می دانید كه ما سر خود نمی توانیم كسی را استخدام بكنیم. باید از ادرات مربوطه كسب اجازه بكنیم. در خصوص شما، هم به ما جواب دادند كه این شخص برای تدریس فاقد صلاحیت است ولی اگر برای منطورهای دیگر می خواهید به او كاری ارجاع بكنید، چنین اقدامی از سوی این اداره بلامانع است....

پشت تلفن خشكم زد...با بیش از سی سال تدریس در یك دانشگاه معتبر غربی و چاپ بیش از چند دوجین مقالة پژوهشی، این ها كیانند كه من وامثال مرا برای تدریس فاقد صلاحیت اعلام می كنند؟ پرسیدم:

- آیا به شما علت بی صلاحیتی مر ا توضیح دادند؟

- آقای دكتر، این اداره كه به كسی توضیح نمی دهد.

- یعنی، فرمان صادر كرده، با حیثیت ووجدان علمی مردم بازی می كنند ولی حتی این قدر اعتماد به نفس ندارند كه دلیلش را بیان كنند؟

طرف كه نمی خواست بیش از این به این مكالمه ادامه بدهد، با دستپاچگی گفت:

- ولی آقای دكتر، این قدر سخت نگیرید. هركسی كه این حضرات او را بی صلاحیت اعلام می كنند، در چشم مردم، صاحب صلاحیت می شود. نگران آن نباشید... ببخشید كه بیش از این نمی توانم با شما حرف بزنم...

و مكالمه مان قطع شد.

مانده بودم حیران.... به پول این تدریس نیمه وقت چندان محتاج نبودم و مسئله اصلی ام هم این نبود كه در چشم مردم صاحب صلاحیت باشم یا نباشم. با مردم در ارتباط قرار گرفتن برای من مهم بود چون تنهائی امانم را بریده بود. به این ترتیب، آنهم دیگر عملی نبود و حداقل از این راه دیگر نمی توانستم.

با بیكاری من، روزها هم كش آمده بودند و شبها كه بد تر... من هیچ گاه حوصله نداشتم كه جلوی تلویزیون بنشینم و ساعتها به صفحه شیشه ای اش نگاه كنم. و این بی حوصلگی در تهران، با برنامه های بد و آماتوری تلویزیون تشدید شد. فقط روزی نیم ساعت، بعضی اوقات در بعد ازظهر و گاه در شب، به اخبار گوش می دادم. و آن هم، از زمان ورودم، به گمانم حالت بسیار یك نواختی گرفته بود. یكی دو بار، در بارة موضوعات گوناگون، مناظره تلویزیونی بود كه من نه با مباحث آشنا بودم و نه شركت كنندگان را می شناختم.

الان هم به درستی نمی دانم چند شنبه است. حتی حساب روز و هفته هم از دستم در رفته است. اگرچه نزدیك به یك سال است كه در ایران هستم ولی هنوز یاد نگرفته ام خرید مایحتاج را چگونه برنامه ریزی كنم. هم چنان به حساب لندن می خواهم خرید هفتگی انجام بدهم كه در این جا عملا امكان پذیر نیست. هر روز، یك چیزی در بازار نیست كه باید برایش از پیش برنامه ریخته باشی. الان چند هفته است كه گوشت گوسفند به راحتی گیر نمی آید كه برای من چندان مهم نیست. چون چربی خونم بیش از حد طبیعی است و بهتر است كه گوشت گوسفند نخورم ولی بدبختی در این است كه گوشت مرغ و ماهی هم به راحتی گیر نمی آید. تخم مرغ زیاد است كه آنهم برای من خوب نیست. سرشب هم، باز یك مناظره تلویزیونی بود. پنح، شش دقیقه ای به آن نگاه كردم. دیدم ، نه، نگاه كردنش از میزان تحمل من فرا تر می رود، تلویزیون را خاموش كرده و رفتم دم پنجره و زل زدم به ماه..... كه به نظرم اندكی سرگردان می آمد.

با صدای ممتد زنگ تلفن از خواب می پرم. دستی به چشمهایم می كشم و گوشی تلفن را بر می دارم.

- الو، بفرمایئد...

- منزل آقای عبدی

- بله، بفرمائید، ببخشید صداتون خیلی ضعیفه..

- آقای عبدی ، شما هستین ؟

- بله خانم ، شما

- من مهین هستم، از بیرمنگام تلفن می زنم. حال شما چطوره ؟ خانم و بچه ها كه انشاالله خوب و سلامتند.

- خیلی ممنون. بد نیستن. خدمت شما سلام دارن. چطور شد یادی از ما كردین، مهین خانم؟

- والله من همیشه به یاد شما هستم. راستش، عزت از ایرون تلفن زد كه یك شنبه وارد لندن می شه و كلی هم باروبندیل داره. خواست از شما خواهش بكنم كه اگه خیلی زحمتتون زیاد نمی شه، لطفا برین اونو از فرودگاه بردارین.

- اطاعت می كنم. مهین خانم، چرا لندن نمی آئین و اگر می آئین چرا به ما سر نمی زنین. هر چی باشه، بلانسبت با هم فامیلیم..

- این حرفها چیه شما می زنین داریوش خان. من كه دست و بالم بسته س. با سه تا بچه، غریب و دست و تنها توی این مملكت . جائی رو كه بلدنیستم. یه كم تو شهر رانندگی می كنم ولی تو اتوبان می ترسم و قطار هم كه خودتون بهتر می دونین چه قدر گرونه... من لندن نیومدم والی به جان بچه ها و به جان عزت حتما خدمت شما می اومدم...

- خلاصه مهین خانم، مبادا با ما تعارف بكنین ها... یك كلبه دانشجوئی داریم و درش هم همیشه بازه... قدمتون روی چشم... خیالتون از جانب عزت هم راحت باشه می رم از فرودگاه برش می دارن. با هواپیمائی هما می آد دیگه كه نزدیكی های ظهر می رسه..

- اختیار دارین ... خونه امید ماس ... آره داریوش خان ، عزت با پرواز 710 هواپیمائی هما می آد. راستی خیلی ممنون كه زحمت می كشین.

- خواهش می كنم. قربون شما.

همین كه گوشی را روی تلفن گذاشتم صدای نازی، زنم، از اطاق بالا آمد.

- داشتی با كی صحبت می كردی؟

- مهین از بیرمنگام تلفن زده بود

- چكارداش؟

- ایرونی ها با همدیگه این جا چكار دارن؟ التماس دعا. عزت از ایرون یه شنبه می آد، بار و بندیل زیاد داره، خواسته، برم از فرودگاه برش دارم...

- هر چه باشه، فامیلته.. این قده غر نزن.. فامیلی گفتن ، آشنائی گفتن...

- درست می گی ولی چرا وقتی با آدم كار ندارن، سراغ آدمو نمی گیرن؟

- برای چی بگیرن؟

- یعنی چی، برای چی بگیرن؟ احوال آدمو بپرسن.ببینین آدم مُرده یا هنوز زنده اس….. مگه نمی گی فامیلی گفتن، آشنائی گفتن….تازه برای این كه وقتی با آدم كار دارن روشون بشه دو باره بیان سراغ آدم!

- خوبه، خوبه، این قده به دلت بد نیار. از فرودگاه برش داشتی می آری ش خونه دیگه.

- والله نمی دونم... امیدوارم انتظار نداشته باشه كه اون ببرم بیرمنگام. كی حوصله داره صد مایل توی اتوبان رانندگی بكننه. پول بنزین سر جاش...

سالهای طاعونی-3

hekayat — Thu, 03 Jul 2008 22:18:43 GMT

كار داشت به جاهای باریك می كشید یعنی من شده بودم مسبب سیاهی زندگی آدمهای دیگر. برای خودم این حرف تازگی داشت چون من این آدمهائی را كه زنم می گفت و قرار بود زندگی شان را سیاه كرده باشم نمی شناختم. من غیر از یك دوست قدیمی در این خراب شده با كسی رفت و آمد نداشتم كه زندگی شان را سیاه بكنم. با بی میلی گفتم

-دس شما درد نكنه! خوب شد برای من توی این خراب شده كلی دوس و رفیق هم پیدا كردی! ولی حداقل این كه اگه یكی ازت پرسید می تونی راسشو بگی كه دیگرون مث خودت از چاله در نیان بیافتن تو چاه. من اینو می گم.

زنم كه صورتش از همیشه تنها تر بود و ازنگاهش نفرت می بارید برای این كه این بگومگو را فیصله بدهد گفت.

- هر كی از من چیزی پرسید من راسشو گفتم...

و من می دانستم كه راست نمی گوید، گفتم:

- الان راس نمی گی.. خودت هم می دونی كه راس نمی گی...

حالا دیگر نوبت زن من بود كه از زیادی حرص خوردن به استفراغ بیافتد.

- اصلن داریوش... تو به من چیكار داری؟ هر كار كه خودت دوس داری بكن و بزار منم كپه مرگم با بدبختی های خودم بسازم...ول كن بابا، تو چقدر حوصله داری؟

- اتفاقا اصلن حوصله ندارم... خیلی هم از دس این زندگی و این بحث های همیشگی خسته شدم. باور كن دیگه نمی كشم. تو ناراضی، من ناراضی، فایده این زندگی چیه؟

زنم كه مثل یك گربه لوس كنجكاو شده بود در حالیكه به وضوح دلخور بود گفت:

- منظورتو نمی فهمم. فایده زندگی در این جا و یا زندگی با من؟

دل به دریا زدم و گفتم- راسش بهت بگم.

- حتما

- هر دو

چشمهای زنم ازآن چه كه هست بسیار بزرگتر شد و در حالیكه با نگاهش می خواست به صورتم شلاق بزند گفت:

- چشمم روشن، این همه پابپات نشستم كه درستو تمام بكنی و با همه بدبختی ها و نداری ها ساختم، حالا كه شلوار پات دو تا شده، به آب ونون كه رسیدی، از زندگی با من خسته شده ای! چشمم روشن.

دیگر صحبت هایمان داشت به جاهای خیلی باریك می كشید كه هم باریك بود و هم بی معنی. دلخور ودمغ گفتم

- تو هم كه از توهمات جوونی هات هنوز در نیومدی! شلوار! كدوم شلوار، كدوم آب و نون؟ یعنی تو نمی دونی چه جوری با سیلی صورتم رو سرخ نگه می دارم! واقعا مسخره اس كه پس از این همه سال زندگی مشترك، تو طوری حرف می زنی كه من انگار همین چند لحظه پیش از كره مریخ وارد شده ام و به زبانی حرف می زنم كه تو اصلا نمی فهمی. منكه نمی فهمم، چطور می شه كه تو حرفهای منو این قدر عوضی بفهمی و این طوری عكس العمل نشون بدی! خوب چشمت روشن..... مگه مسئله مون حل می شه؟

- مسئله! كدوم مسئله؟ ما چه مسئله ای داریم [ و بعد یادش آمد كه باید برای من نقش مادرم را بازی كند] غیر از این كه تو گاه وبی گاه بی حوصله می شی و می ری تو عالم خودت..

- باشه، خانم حق با شماست.... فقط من بی حوصله می شم ولی یادت باشه كه یواش یواش دارم می رسم به آخر خط و دیگه به سختی می تونم بكشم....

- می خواهی چكار بكنی؟...

- خودم هم نمی دونم. نه می تونم این جا زندگی بكنم و نه می تونم برگردم ایرون. یعنی این وسط، موندم مث چوب هر دوسر طلا!

من هیچی، خودش هم می دانست كه راست نمی گوید ولی گفت

- چرا نمی تونی برگردی ایران. تو همیشه منو سپربلای خودت كردی. مگه من جلوتو گرفتم و گفتم نرو كه تو هر وقت كه صداهامون رو همدیگه بلن می شه، به من سركوفت می زنی!

- درسته كه تو هیچ وقت جلومو نگرفتی ولی، با وضعیت تو وبچه ها، می تونستم برم و نرفتم؟

روشن بود كه لج كرده است. به همین خاطر گفت

- اگه می خواستی، آره می تونستی بری. ولی، چرا نرفتی؟

در حالی كه لبهایم تلخ بود و خشك گفتم:

- اگر می رفتم، زندگی تو وبچه ها دراین آباد شده چه جوری می گذشت؟ هر دو هفته یه بار می رفتی دم اون گداخانه تا با كلی توسری و بد وبیراه هفته ای شندرغاز به تو كمك كنن؟ یا اگر نمی خواسی این كار رو بكنی، زندگی تون با چه باید میگذشت؟ یه دفعه یادت هست، كه گفتی برو ایرون و برای من و بچه ها از اونجا پول بفرست. كه راسش یه كمی بهم بر خورد كه تو چرا فكر كردی كه من اگر می خوام بروم ایرون برای چاپیدن می خوام برم.

زنم كه هم عصبانی بود و هم بی حوصله، با بی حوصلگی تمام گفت:

- بابا، این چیزا چیه كه افتاده تو دهنت. كی گفته برو بچاپ؟

- تو نگفتی ولی بدون این كه می رفتم و می چاپیدم، چه جوری می تونستم پوندی هزار و پانصدتومان براتون پول بفرستم! آدم همه چی رو كه نباید راست و مستقیم بگه. به قول معروف، شنونده باید عاقل باشه....

قیافه زنم خیلی بشاش شدچون فكر می كرد دیگر مج مراگرفته است. در حالیكه خودش را اندكی لوس می كرد گفت:

- یعنی این همه آدم هائی كه خودشون ایرون زندگی می كنن و زن وبچه هاشون اینورا هستن، دارن مردمو می چاپن؟

من كه می دانستم جوابم دندان شكن است بدون این كه به روی خودم بیاورم خیلی خونسرد گفتم:

- نخیر، دارن با معلمی و كارمندی ادارة ثبت و احوال در این جا و اون جا زندگی می كنن! البته كه دارن می چاپن. فكر می كنی چاپیدن شاخ و دم داره!

- یعنی تو می گی پسر عموی مادرت، عزت الله خان كه تو تهران شركت داره و مهین خانم و بچه هاش تو بیرمنگام زندگی می كنن، داره تو ایرون دزدی می كنه؟

- بابا جون، همه چی بستگی داره كه دزدی را چه جوری تعریف بكنیم. دزدی كه فقط از دیوار خونه مردم بالا رفتن یا دست تو جیب دیگرون كردن نیس. وقتی آهن رو احتكار می كنی تا كمبود بازار قیمت ها را شوت كنه به آسمون ویا وقتی من میرم یك دوائی را از یك جائی می خرم وبعد با فروشنده قرارومرار می زارم كه یك درصدی بكشن روی قیمت و بعد، از اون اضافات سهم منو بریزن تو یه حساب خارج از كشور، یه مقدارش رو هم من نوعی می ریزم تو جیب دولتی های رشوه خور، این كار اگه دزدی نیس، پس چیه؟ این كه خیلی ها این كار رو می كنن، كه این كار درس نمی شه؟

- پس چرا دولت كاری نمی كنه؟

- نمی دونم. بعضی ها می گن كه مقامات دولتی هم بعضی هاشون از این اضافات سهم دارن. اون گردن كلفتها كه خودشون این كاره ان. تو فكر می كنی این مافیای اقتصادی كه تو ایرون دُرُس شده، از كره ماه اومده؟

- با این حساب، پس چرا این قده زبونت رو من درازه. می خواهی بری ایرون بگی چند منه؟ می خواهی بری اونجا و سرسام بگیری؟ سرت رو بیانداز پائین و اینجا كار وزندگی ات رو بكن…

- واله خانم عزیز، من هیچ وقت نتونستم آدمهائی مث تو را بفهمم. این قدر خالی شدین كه اصلا نمی دونین كی هستین و چی می خواین… والی یه آدمی مث من چرا باید دائم برای تو و امثال تو توضیح بده كه چرا دلش می خواد بره ایرون، یعنی، واقعا این بدبختی بزرگیه كه یه آدمی مث من باید دائم برای همه توضیح بده كه چرا دلش می خواد بره تو وطن خودش زندگی بكنه و همان جا بمیره. من نمی دونم تو هیج وقت از یك درخت سیب می پرسی كه چرا سیب می ده وچرا گیلاس نمی ده. اگر سیب دادن درخت سیب طبیعه، اینم طبیعه كه من دلم می خواهد تو ایرون زندگی كنم. تو یه جائی باشم كه مال من باشه یا حداقل فكر كنم كه مال منه. آسمون هم اگه زمین بیاد، من اینجا خارجی ام و احساس غربت می كنم. بعضی ها فكر می كنن همین كه پاسپورت یه جائی رو گرفتن یا به زبون اجنه حرف زدن - زبونی كه هیچ كس غیر از خودشون نمی فهمه كه چی دارن می گن- می شن اونجائی. ولی به یه جائی وابسته بودن كه به این چیزا نیس. آره مسافرت به این ور و اون ور خیلی آسون می شه، ولی مشكل زندگی آدم كه حل نمی شه . منكه مشكلم تنها سختی مسافرت و بی حرمتی دیدن تو فرودگاه نیس كه دلم رو به این چیزا خوش بكنم. پاسپورت من، با رنگ پوستم مشخص می شه و با رنگ تتمه موهائی كه رو سرم مونده. واسه همینه كه پس از این همه سال نرفتم پاسپورت انگلیسی بگیرم. خنده دار نیس! پاسپورت انگلیسی بگیرم و توش بنویسن، محل تولد: اردبیل....نام پدر ابوالفضل و نام مادرهم خدیجه.... ولی، ولی دیگه خسته شدم. دیگه نمی تونم این جوری پادرهوا زندگی بكنم و ندونم كه به راستی كیم و كجائیم؟.

زنم كه از من بی حوصله تر بود در حالی كه صدایش را اندكی بلند كرده بود با قیافه ای حق به جانب گفت:

- وطن! وطن! خودت می دونی كه از چی داری حرف می زنی؟ والله، اگه بخوای، همین جا هم می تونی پا درهوا نباشی! اگر هم واقعا نمی خوای، بابا جون برگرد ایرون... كسی كه جلوت را نگرفته...

- باشه، بهش می گم.... ورفتم وروی كاناپه دراز كشیدم و زل زدم به سقف كه یك نواخت بود و كدر.

اوایل كار كه به ایران بازگشته بودم، سر از پا نمی شناختم. سرحال و سرخوش كه از آن تنهائی كشنده ای كه به خصوص پس از بازنشستگی برای من زجرآور شده بود، خلاص می شوم. به خودم می گفتم، بر می گردم میان «آدمهای خودم». میان كسانی كه زبانشان را می فهمم و دردشان نیز درد خود من است.

اگرچه همیشه گاه و بیگاه قصه می نوشتم ولی این اواخر از زور بیكاری و برای رفع تنهائی های خودم بیشتر از همیشه قصه می نوشتم. ولی جالب این كه تقریبا بلافاصه پس از نوشتن یك قصه، از نوشتن آن پشیمان می شدم. حرصم می گرفت. می دیدم به جای این كه قصه زندگی خودم را بنویسم كه چه جوری دارم تحلیل می روم یا چه جوری تحلیل رفتم، قصه هائی می نوشتم كه اتفاقا ربطی به زندگی خودم نداشت. الان مدتها بودكه هر وقت به فروشگاهTesco [1] برای خرید مایجتاج هفتگی می رفتم، از این كه پول نداشتم هر چه كه دلم می طلبید را بخرم، حرص می خوردم ولی وقتی به خونه خودم بر می گشتم، راجع به كوپن مواد غذائی و صف های گوشت و كمبود تخم مرغ در ایران قصه می نوشتم. از زاهدان در حالیكه لباس پشتو ها را به تن داشتم می رفتم پاكستان و خودم را به دفتر سازمان ملل معرفی می كردم......آنهم در وضعیتی كه با لباس تمام رسمی از فرودگاه مهرآباد به خارج آمده بودم. از آن گذشته قبل از بازنشتگی بارها در تعطیلات تابستان به ایران رفته بودم.

خودم هم در اوایل كار متوجه نمی شدم كه قصه هایم در باره زندگی خودم یا آدمهائی مثل خودم نیستند. با این همه تازه وقتی كه دو زاری ام افتاد و فهمیدم كه برای من این جور قصه نویسی حالت قرص آسپرین را پیدا كرده بود، دلم را خوش می كردم كه یك نویسنده « مدرن» نباید، فقط از دردهای خودش بگوید. ولی الان وقتی به این قصه ها نگاه می كنم، می بینم كه من مدرن بودن را خیلی عوضی و عهد دقیانوسی فهمیده بودم. این اواخر، بخصوص پس از بازنشستگی، درد من وآدم هائی مثل من، نه كم بود مواد غذائی در بازار كه كمبود درآمد بود. با خودم بالاخره به توافق رسیدم كه اشكالی ندارد اگر قهرمان داستانی كه می نویسم حتی سر از كره ماه هم در بیاورد. ولی اغلب قصه هایم قرار بود به واقع زندگی نامه خودم باشند و قصه نبودند. اگر هم قصه ام قهرمانی داشت، آن قهرمان معمولاخودم بودم. آن وقت از دست خودم حرص می خوردم. منی كه هرگز نه كرمان رادیده بودم و نه زاهدان را و از آن مهم تر، هیچ گاه هم فعال سیاسی نبودم درست نبود سر پیری برای خودم پرونده فرار جور كنم...

بقیه دارد....

[1] نام يك فروشگاه زنجيره اي درلندن

سالهای طاعونی-2

hekayat — Fri, 27 Jun 2008 02:46:51 GMT

و من بدون این كه به روی خودم بیاورم كه با زنم حرف می زنم، گفتم

- تو اینو نمی گی ولی با كاری كه می كنی آنها بی ریشه می شن.

زنم كه به شكل یك علامت سئوال در آمده بود، با بی حوصلگی گفت.

- یعنی چی؟ این هم شد حرف. تو باز حوصله ات سررفته و یا این كه خسته ای و داری بهانه جوئی می كنی.

و من با این كه خیلی خسته و بی حوصله بودم گفتم:

- بهانه جوئی چی؟ من ازت یه سئوال دارم. تو دهن آدم چن تا زبون جا می گیره ؟

تو در نظر نمی گیری كه ......

زنم كه حوصله اش از دست من داشت سر می رفت ( در واقع سر رفته بود)، درست مثل خود من كه دیگر حوصله اش را نداشتم، گفت:

- به حق چیزای نشنیده ! تو اصلن معلومه چه می گی؟

من كه جواب سئوال خودم را از پیش می دانستم، گفتم:

- من می گم یه زبون بیشتر تو دهن آدم جا نمی گیره.

زنم تظاهر می كرد كه اندكی گیج شده است ولی راست نمی گفت. با این همه، پرسید.

- خوب، منظور؟

منهم آن چه را كه تا حالا هزار دفعه تكرار كرده بودم مثل یك نوار تكرار كردم.

- منظور این كه وقتی آدم حواسش جمع نباشه، بچه های آدمهائی مث من و تو، دیر یا زود باید یكی از این دو تا زبونو تف كنن بیرون. فكر می كنی كدوم رو تف می كنن!

زنم معلوم بود كه خسته شده است . گفت، فرض كن زبون فارسی رو تف می كنن بیرون. چی می شه؟

و من كه از زیادی حرص خوردن داشتم به استفراغ می افتادم، گفتم هیچی، وقتی آدم زبون مادری اشو تف كنه بیرون، واسه ژن من وتو ایرونی باقی نمی مونه.

زنم كه این حرفها برایش مهم نبود با بی اعتنائی گفت، خوب نمونه، فكر می كنی دنیا سر می آد؟

منهم كه دیگر حرفهای زنم برای من مهم نبود جواب دادم، نه دنیا سر نمی آد، ولی طوری كه تو و دیگران رفتار می كنین، بچه ها مون بی ریشه بار میان. بی ریشه هم یعنی قارچ! من نمی خوام اونا قارچ بشن.

زنم اگرچه تردیدی نداشت كه من اشتباه می كنم ولی، برای این كه بگومگوی مان به نتیجه ای ختم بشود گفت، اگر این حرفهای تو دُرُس باشه، چه جوری می خوای جلوشونو بگیری؟ با غدغن كردن انگلیسی تو خونه!! اون كه بد تره. فرض كن تونستی این كارو بكنی و بچه ها زبان یاد نگرفتن یا خوب یاد نگرفتن.. تو جامعه پس می مونن..

دیدم كه باز برگشتیم به همان حرفهائی كه تا حالا هزار دفعه با هم زده بودیم. هم من می دانستم كه زنم چه می گوید و هم او می دانست كه من چه می گویم - این كه دیگر عاشق هم دیگر نبودیم تغییری در این وضعیت نمی داد - منهم حرفهای كهنه ام را تكرار كرده و گفتم.

باز داری مسائل رو قاطی می كنی. با این كه بچه ها وقتی كسی غیر از خودمون تو خونه نیست انگلیسی حرف نزنن، انگلیسی یاد گرفتن شون خراب نمی شه... تازه، تو خونه هم كه این رؤسا یا پشت كا مپیوتر و پلی استی شن نشسته اند. دارند آدم می كشند وكشته می شن و یا رفته اند توی تلویزیون. ولی این جوری كه تو می خوای اونها را بار بیاری، اوناچوب هر دو سر طلا می شن. نه ایرونی ان و نه انگلیسی.... این جوری بهتره!

زنم كه الان دیگر فكر می كرد باید نقش مادرم را بازی كند، گفت، ببین. تو باز دلت تنگ شده و بیخود داری بهانه گیری می كنی. من می گم بیا برنامه ای بزار و تابستان یه سری برو ایرون سرت یك كم هوا بخوره!

و من اگرچه دلم برای مادرم تنگ شده بود ولی بروی خودم نیاوردم و گفتم.

- دلم برای چی تنگ شده. من چی دارم كه دلم براش تنگ بشه ؟ آدم كه دلش برای آجر و سیمان خیابونا تنگ نمی شه!! چرا همه چیزو می خوای به همه چیز وصل كنی. اگه مثل همیشه نمی خوای به این مسئله و مشكلی كه داریم برخورد بكنی وبعوض می خوای همة كاسه و كوزه ها را سر من بشكونی، خوب بشكون. سعی نكن اونو تو یك لعاب بپیچونی. تو از این كه با خودت صادق نیستی، خسته نشدی ؟

معلوم بود عصبانی اش كرده ام. به همین خاطر، در حالیكه چهره اش مزه تلخی داشت، گفت:

- من مگه چی گفتم كه تو فكر می كنی من با خودم صادق نیستم..

و من درذهن خودم تردیدی نداشتم كه زنم با خودش صادق نیست، اندكی صدایم را بلند تر كرده و گفتم:

- خودت بهتر از هر كس دیگه می دونی كه از زندگی در این جا مثل سگ پشیمونی ولی به روی خودت نمی آری و امیدواری كه انشاالله گربه باشه! نه؟

زنم كه قیافه اش به یك گربه گرسنه می مانست، گفت- تو هم كه هروقت فرصت بكنی یه سركوفتی به من می زنی، حالا هم بزن.

در حالیكه بی حوصلگی از چشمهایم بیرون می ریخت گفتم، سركوفت چی؟ مگه راس نمی گم؟

زنم كه شك نداشت من راست نمی گویم گفت، بابا جان چی رو راس نمی گی؟

منهم كه دیگر از بی حوصلگی می خواستم فریاد بزنم، پرسیدم:

- ببین نازی، تو از موندن توی این جا پشیمون هستی یا نیستی؟

- فرض كن هستم. تو می گی چیكار كنم؟ بشینم مث تو زندگی همه را سیاه كنم كه دیگه نمی خوام توی این جا زندگی كنم؟

بقیه دارد....

سالهای طاعونی

hekayat — Thu, 26 Jun 2008 01:46:09 GMT

آن چه که منبعد خواهید خواند رمانی است که چند سال پیش تمامش کرده بودم ولی درهیچ نشریه انترنتی یا غیرانترنتی منتشرش نکرده ام. الان هم دو دل بودم ولی بالاخره دل به دریا زدم. حالا این شما و این هم این رمان بنده ی شرمنده:

با صدائی كه هوارا مثل یك تكه كاغذ خشك پاره می كرد و گوش همسایه ها را مثل یك سركوفت به درد می آورد فریاد زدم.

- صد دفعه گفتم كسی توی این خراب شده انگلیسی حرف نمی زنه.

زنم با قیافه ای حق به جانب كه یك دم كش می آمد، گفت.

- مرد، تو هم كه شورش رو در آوردی. پس واسه چی مارو آوردی این جا اسیر كردی؟

ومن كه از زور عصبانیت باد كرده بودم گفتم:

- عجب حرفهائی می زنی! من شمارو آوردم این جا اسیر كردم یا تو می گفتی كه نمی توانی چادر و چاقچور سر كنی و اصرار داشتی كه همین جا بمونیم و بر نگردیم.

زنم كه دیگر كش نمی آمد، انگار كه مثل همان ماههای اول آشنائی مان هم چنان عاشق من است گفت:

- آخه عزیزم . تو الان یه مدتیه كه خیلی بد اخلاقی می كنی و خودت هم متوجه نیستی. بچه ها دارن بزرگ می شن و انصاف نیست كه تو وسط لندن، بچه ها را غدغن می كنی كه انگلیسی حرف نزنن. آخه یكی نیس از تو بپرسه در این آباد شده، مردم به چه زبانی حرف می زنن؟ از اون گذشته، مگه یه هم چو كاری تو این جا عملیه و اگر هم عملی باشه، درسته؟

و من كه سالهاست دیگر عاشق زنم نیستم، انگار كه دارم با یك غریبه حرف می زنم گفتم:

- من می گم بچه ها تو این خونه، وقتی كه غیر از خودمون كسی نیس، انگلیسی حرف نمی زنن. این كجاش عجیب و غریبه! چرا این كار عملی نیس و یا چرا این كار غلطه ؟ تازه من چیكار به مردم دارم. یعنی تو می گی كه من تو این چار دیواری هم این قدر اختیار ندارم....

زنم كه دوباره كش می آمد، گفت:

- تو هیچ در نظر می گیری كه این كار تو، بچه ها را گیج می كنه!

و من كه حس می كردم به اندازه یك بادكنك بزرگ باد كرده ام، به طعنه گفتم

- بچه های ما، از گیجی من وتو گیج می شن. نه این كه تو خونه، وقتی كسی غیر از خود ما نیست، انگلیسی حرف بزنن یا نه ؟ من وتوئی كه بلاتكلیف موندیم و نمی دونیم چیكاره ایم، كار بچه ها رو خراب می كنیم..

در حالیكه قد زنم به لوستری كه از سقف آویزان بود می رسید، گفت:

- بلاتكلیف چی! بابا جان سرت رو بیانداز پائین و كار وزندگی ات رو بكن. چرا همه چیز رو این قدر سخت می كنی؟ به حساب تو اگر باشه، كی بلاتكلیف نیس؟

و من كه دیگر داشتم منفجر می شدم، گفتم:

- حساب من و تو نداره... من نمی خوام بچه هام بی ریشه بار بیان.....من از این می ترسم

زنم انگار كه مرا نمی شناسد، به من زل زد و گفت:

- عجب حرفهائی می زنی. مگه من میگم بی ریشه بار بیان؟ مگه من نمی ترسم؟

بقیه دارد....

دیکتاتورای کله پوک

hekayat — Fri, 13 Jun 2008 02:25:31 GMT

آخدا... خانوم خدا!

چرا ما این جوری ایم!

چرا ما دین نداریم...

نه فقط دین، هیچ ایمون نداریم...

یه وقتی...

از کونه سوزن

رد می شیم...

وقت دیگه....

توی یه دروازه پهن وگشاد

گیر می کنیم...

وقتی که با هم خوبیم....

یه دنیا دروغ می گیم...

وقتی که قهر می کنیم...

همه می شیم شمشیر به دست...

قمه پرست...

می خواهیم سر به تن...

هیچ کسی باقی نمونه...

دوستمون...

رفیقمون....

یه مرتبه

می شه... ابلیس زمون...

می دونی...

آخدا! خانوم خدا!

من می گم..

مغزمون

کرمکیه..... کرم گذاشته

ما همه ... دیکتاتوریم... دیکتاتورای کله پوک....

هیچ کسی حق نداره

چیزی بگه که ماها خوش نداریم.

هیچ کسی حق نداره.

.. جوری باشه که دلش می خواد

ما هنوز نمی دونیم...نفهمیدیم...

که دنیا دو رنگی نیس....

یا سیاه، مثه ذغال

یا سفید، مانند برف...

نمی دونم دیگه چی باید بشه!

تا کجا باید بریم تو گه دونی...

که دیگه این نباشیم...

چی بگم.... آخدا! خانوم خدا!

تو می دونی؟

ساری

اسفند 1382