تقی گفت باید كاسه ای زیر نیم كاسه ای باشد والا این غیر ممكن است!.

وثوق كه از دیگران با تجربه تر  بود به طعنه گفت. داداش چه كاسه ای ؟ چه نیم كاسه ای؟ همه چیز از همان روز اول روشن بود. كار كار ما كه نبود. برای ما برنامه ریختند و تمام و كمال اجرا كردند.

تقی به طعنه گفت . یعنی چی كه روشن بود. برای ما كه نبود. تازه، از كدام برنامه حرف می زنی؟

وثوق گفت. لابد دقت نكردی.

طاهر كه در گوشه ای آرام نشسته بود و داشت با چوب كبریت گوشهایش را تمیز كرد مثل این كه ازخواب پریده باشد، گفت. مرحوم پدرم همیشه می گفت كه انگلیسی ها همه شان چرچیل اند وهمه چیز زیر سر این هاست..

هادی به صدای بلند شروع كرد به خندیدن.

طاهر كه كمی عصبانی شده بود گفت. برای چی خندیدی؟ مگر حرف نادرستی زده ام؟

هادی گفت. نه بابا، تو چرا همه چیز را به خودت می گیری. از این كه چرچیل برای تو نماد زرنگی شده خنده ام گرفته، این یارو هم كم تخم نگذاشته بود. كتاب های خود انگلیسی ها را در باره اش خواندی؟

طاهر با زبانی گله آمیز گفت. حالا دیگر داری ما را دست می اندازی. تو كه می دانی من به انگلیسی نمی توانم كتاب بخوانم. هادی كه نصف خنده هایش را خورده بود با حالتی خیلی جدی گفت. معذرت می خواهم. من نمی دانستم وقصدی هم نداشتم. در چندكتابی كه من خوانده ام بر خلاف تصوری كه ما ایرانی ها درذهنمان از چرچیل داریم، حسابی آبروی او را برده اند.

یحیی گفت من كه قبول نمی كنم. من به كشورهای دیگر كاری ندارم  ولی مگر می شود این آدم كه آن همه بلا به سر ما آورده بود، این طور كه تو می گوئی،  كودن بوده باشد. هادی كه كمی جا خورده بود گفت. من كه چیزی نگفته ام. فقط گفته ام در دوسه تاكتابی كه من در باره چرچیل خوانده ام،  آبرویش را برده اند. وثوق به اعتراض گفت. باز چی شده، شما دوتا مثل خروس جنگی افتاده اید به جان یك دیگر. با هم اختلاف نظر دارید خوب داشته باشید، چرا جان ما را می گیرید؟

تقی هم به تائید سر تكان می داد.

طاهر هم رو كرد به تقی وگفت. تو فكر می كنی  وثوق درست می گوید و من و هادی داریم جان شما را می گیریم؟.  تقی، به تائید سر تكان داد. و بعد به دلخوری گفت. این قدر حرف تو حرف آورده اید كه من حرف اول خودم از یادم رفت و بعد رو كرد به طاهر و پرسید. تویادت هست من راجع به چه چیزی داشتم صحبت می كردم. طاهر شانه بالا انداخت و در حالیكه سرش را به این طرف و آن طرف تاب می داد، گفت. دروغ چرا؟ نه. چرا از وثوق نمی پرسی. وثوق بدون این منتظربماند گفت. تقی جان تو داشتی می گفتی كه حتما كاسه ای زیرنیم كاسه ای هست و من هم گفتم كه همه چیز از اول روشن بود،  ولی نمی دانم راجع به چی داشتیم صحبت می كردیم؟  هادی گفت. وثوق مگر تو  نگفتی كه همه چیز از همان اول روشن بود. اگر نمی دانی تقی راجع به چی داشت حرف می زد پس از كجا می دانستی كه همه چیز از همان آغاز روشن بود؟  یحیی گفت. هادی ول كن. تو تا امشب تا با یكی دست به یقه نشوی، ول نمی كنی. هادی اخم كرد ولی چیزی نگفت.

تقی گفت. شما باید كتاب « آسیب شناسی اجتماعی» را بخوانید تااین قضیه كاسه ای زیر نیم كاسه كه گفتم، برایتان روشن شود. حداقل در 50 سال گذشته، یك تعداد معدودی آدم های پرقدرت بوده اند وهستند كه همة زندگی ما را می گردانند و ما را مثل بوزینه وادار كرده اند برایشان معلق بزنیم و اداواطوار در بیاوریم. من این را می گویم.

وثوق گفت، پس چطور شد وقتی من گفتم از همان اول روشن بود، تو تعجب كردی؟ تقی گفت، نه بابا، منظورم را درست نفهمیدی! من نفهمیدم راجع به كدام مورد داشتی حرف می زدی ولی در كل با تو صددرصد موافقم. طاهر گفت، من كه نمی فهمم شما یك مسئله ساده وروشن را چرا این قدر پیچ می دهید و سختش می كنید. به گذشته ها كاری ندارم، در 100 سال گذشته، هرچی به سرمان آمده، كار خودمان نبوده، ما مثل عروسك كوكی وقتی كه كوك شدیم شروع كردیم به رقصیدن. هادی كه با تعجب به طاهر نگاه می كرد گفت، هنوز از این كه نمی روی جلوی آئینه بنشینی و خودت را آن طور كه واقعا هستی ورانداز كنی، خسته نشدی؟ دیگران چه كاره بودند؟  هر دسته گلی كه به سرمان زدیم، خودمان زدیم، چرا یقه دیگران را می گیری؟ وثوق كه با دقت گوش می داد گفت، طاهر یك كم بیشتر توضیح بده تا روشن بشوم. هادی گفت، وثوق، این مسئله ای نیست كه در نیم ساعت ویا یك ساعت بتوان توضیحش دادسر فرصت می نشینیم و در باره اش حرف می زنیم. ولی من فقط منظورم این است اگر آدم معده نداشته باشد، زخم معده نمی گیرد. یا در رودخانه ای كه اصلا ماهی ندارد، تو با بهترین قلاب ماهی گیری دنیا هم نمی توانی ماهی بگیری! یحیی كه ساكت نشسته بود با حالتی كنجكاو و كمی اخم آلود به هادی نگاه كرد و گفت. این مثال های روشنفكرانه را برای چی زدی؟ منظورت را، برادر به یك زبانی بگو كه آدمی مثل من هم بتواند بفهمد. اگر می دانی كه رودخانه ماهی ندارد مگر دیوانه ای كه  بهترین قلاب ماهی گیری دنیا را بگیری و بروی آنجا ماهی گیری!!! و یا این جریان معده و زخم معده، من که نمی فهمم تو از چی می خواهی به چی برسی؟ واقعیت این كه اكثریت كسانی كه معده دارند، زخم معده نمی گیرند. از این ها گذشته، من رابطه این مثال ها را با صحبت هامان نمی فهمم.

هادی گفت. من حرفم این است كه تا شرایط آماده نباشد، چیزی اتفاق نمی افتد. در نتیجه، این داستان كاسه و چرچیل و دیگران را باید كنار گذاشت.

وثوق گفت، درست. ولی در همة مواردی كه شرایط آماده باشد هم ضرورتا چیزی اتفاق نمی افتد.

تقی با دلخوری گفت از كجا به كجا رسیدیم؟ من داشتم از چیز دیگری سخن می گفتم، نمی دانم چی شد رسیدیم اینجا كه خودمان هم نمی دانیم راجع به چی داریم حرف می زنیم.

طاهر ساكت نشسته بود و چیزی نمی گفت. یحیی گفت من دارم به جائی می رسم كه دیگر به چشمهای خودم هم اعتماد ندارم. همیشه فكر می كنم چیزهائی هست كه نمی بینم. هادی گفت، كمی روشن تر حرف بزن. اگر بخواهی همه چیز را ببینی، حتمامی بینی. وثوق كه تو فكر بود بدون مقدمه پرید وسط سخن هادی و گفت. نه داداش، همیشه و هم جا خواستن،‌توانستن نیست. توانستن یک حداقل امکاناتی لازم دارد که ما نداریم و با یک خروار حرف وادعا هم نمی توان این امکانات را به دست آورد. هادی گفت ولی آدم واقع بین، آنچه را كه نمی تواند به دست بیاورد، نمی خواهد. چون وقتی نمی تواند، خواستن چیزی غیر از غصه خوردن های بی سبب نیست. آدم عاقل برای چی بی سبب غصه بخورد؟ طاهر گفت، یعنی تو می گوئی با سبب غصه خوردن ایرادی ندارد؟ هادی جواب داد. تو چرا همیشه حرف در دهان من می گذاری؟ من كجا گفتم كه غصه خوردن ایراد ندارد؟ یحیی گفت. بالاخره یك چیزهائی هست كه آدم مجبور می شود برایشان غصه بخورد. چون خیلی چیزها هست که دست خود ما نیست. برای ما برنامه می ریزند و اجرا می کنند و ماهم راهی غیر از این نداریم که راه و رسم سرکردن با پی آمدهای ناگوار را تجربه کنیم و یاد بگیریم. اگریکی بخواهد داستان زندگی ما را دریکی دو جمله خلاصه بکند غیر از روایت سرکردن با مجموعه ای از این پی آمدهای ناگوار چه می تواند بگوید؟

تقی گفت، من به شما كار ندارم ولی وقتی به زندگی خودم نگاه می كنم می بینم همیشه رودست خورده ام و به همین خاطر نمی توانم غصه نخورم. وثوق گفت، از غصه خوردن نفعی هم برده ای؟ تقی با لبخند تلخی گفت. عجب حرفهائی می زنی! مگر این چیزها دست خود آدم است؟ هادی با قیافه ای کمی تعجب زده پرسید: تقی، در زندگی ات هیچ چیز هست كه اختیارش دست خودش باشد؟ تقی گفت، نه.

وثوق به ساعتش نگاه كرد و گفت یك ساعت دیگر وقت داریم. هادی، مثل این كه نوبت تست كه بروی و آبجو بگیری.

هادی به عجله بلندشد و رفت و كنار پیشخوان بار، ایستاد.

در همین موقع در بار با ضربه لگد باز شد و 5 مرد ماسک دار که هرکدام یک مسلسل دستی به دست داشتند فرز وچالاک وارد بار شدند. فضای دود گرفته بار از سکوتی ناروشن لبریز شد. همه کسانی که در بار بودند انگار منجمد شده باشند مات و صامت باقی ماندند. یکی از کسانی که ماسک داشت و انگلیسی را غلط و با لهجه حرف می زد گفت:

ما با شما کاری نداریم، فقط.....

و برگشت به سوئی که وثوق و تقی و طاهر نشسته بودند. 4 ماسک دار دیگر نیز همین کار را کردند.

سکوت ناروشن فضای بار را رگبار گلوله در هم شکست.

************

قطار زیر زمینی به آخر رسیده ایستاد. مامور قطار شروع کرد به سرکشی کردن به کپه ها و رسید به کپه ای که مردی در ان خوابیده بود. قیافه مرد نشان می داد که باید از سرزمینی دور به این جزیره ابروباران و دلتنگی پناه آورده باشد. مامور قطار در برابر در باز کپه ایستا و باصدای نخراشیده ای گفت.

-          آقا رسیدیم به آخر خط...

هادی با دستپاچگی از خواب پرید و درحالیکه عذر خواهی می کرد از قطاری که متوقف بود پیاده شد. دستی به موهای جو گندمی اش کشید و رفت به طرف درخروجی.

چند قدمی هنوز نرفته بود که سکوت رمز آمیز شهر به صدای رگبار گلوله در هم شکست...

تابستان 1999